شنبه ۲ بهمن ۹۵

سقوط ساختمان پلاسکو یا فروپاشی مدیریت شهری

یکشهر

قدیمی‌ترین ساختمان تجاری تهران آتش گرفت، تلاش‌های بی‌وقفة آتش‌نشانان در خاموشیِ آن نتیجه‌ای نداد و منجر به ویرانی و سقوط کامل این ساختمان ۶۰ ساله شد . سقوطی که مأموران آتش نشانی‌ای که از صبح روز سی‌ام دی در تلاش برای اطفاءاش بودند و کاسبانی که بی توجه به اعلام خطر، نگران از اموال خود در مغازه‌های‌شان حضور داشتند و کارگرانی که برای لقمه‌ای نان از کلّة صبح در آنجا کار می‌کردند را نیز با خود به مسلخ برد.

به گفتة رسانه‌های رسمی تاکنون از تعداد دقیق کشته‌ها و مجروح‌ها آماری در دست نیست، اما از تعددِ وسایل امدادی، ماشین آلات آواربرداری، حضور مردم چشم انتظار گریان و هم‌چنین عکس‌های خبرنگاران دقایقی قبل از حادثه، می‌توان حدس زد که بی‌تردید با فاجعه ای ملی در از دست دادن هموطنان‌مان روبرو هستیم. بی‌تدبیری و سودجویی و به احتمالی نیز فساد در مدیریت شهری بار دیگر فاجعه آفریده است.

شورای شهر: حُکم برائتی که پیش از تفهیمِ اتهام رسید

برای گذاشتنِ بلوک‌های سیمانی در مقابل درب ادارات دولتی، شهرداری نه به قوة قضائیه نیاز پیدا کرد و نه اعلامیه‌ها و اطلاعیه‌هایی را طی سه سال با رونوشت برای کسی فرستاد. پول لازم داشت و وارد عمل شد.

هنوز ساعتی از فاجعه نگذشته بود که رئیس شورای شهر تهران در برنامه‌ای تلویزیونی حاضر شد تا دربارة علل حادثه، نوع پیگیری مسئولان و ابعاد فاجعه توضیحاتی را که ساعت‌ها بود مردم در انتظار شنیدنش بودند بدهد. توضیحاتی که نه فقط هیچکدام باعث دلگرمی نبود بلکه همگی از رویه‌ای خبر می‌داد که در ساعت‌ها و روزهای بعد به وجه غالبِ اطلاع‌رسانی دربارة این فاجعه حکایت می‌کرد: تلاش برای تخفیفِ ابعاد فاجعه و دعوتِ مردم به سکوت از پرسش دربارة افراد و نهادهایی که به عنوان مسئولان این فاجعه باید پاسخگو باشند. رئیس شورای شهر با اعلامِ برائتِ پیش از موعد از شهرداری و شهردار، پیش از آنکه خودِ قالیباف وارد کار شود در واقع نشان داد که انگشت اتهام را باید به کدام سمت نشانه رفت. وی پس از توضیحاتی کلی در مورد واقعه، به ناگاه به دفاع از شهرداری پرداخت و گفت: "متوقف کردن کار چنین ساختمان‌هایی وظیفه شهرداری نیست زیرا نیاز به دستور مقام قضائی دارد. تعطیل کردن کارگاه‌ها مقدماتی دارد و طول می‌کشد". او سپس در فردای روز حادثه در جایگاه سخنرانِ پیش از خطبه‌های نماز جمعه بار دیگر تلاشی کرد برای تبرئة شهرداری و شورایی که خود ریاستش را بر عهده دارد و گفت که طی سه سال گذشته ۱۴ اخطار به مالکان این ساختمان داده شده که آخرینش در مردادماه بوده و رونوشتی از این ابلاغیه برای دادستانی، قوه قضاییه، فرمانداری و استانداری نیز رفته است. چمران سپس، گویی سعی داشت فاجعه را با ارجاع به فجایع بالقوه و محتمل دیگر کوچک جلوه دهد، سخنان خود را با این جمله به پایان بُرد: "ساختمان‌های دیگری نیز با چنین شرایطی وجود دارند".

در فاصلة کوتاهی شبکه‌های اجتماعی، هم متن‌های قانونی‌ای که بر مسئولیت نهایی شهرداری در این حوزه تأکید دارند منتشر کردند و هم به افشای سیاست‌های یک بام و دو هوای شهرداری در تعطیل کردنِ ساختمان‌هایی که به اطلاعیه‌های این نهاد بی‌توجه بوده‌اند.
شورای شهر: نادانی یا بی مسئولیتی؟ در فاصلة کوتاهی شبکه‌های اجتماعی، هم متن‌های قانونی‌ای که بر مسئولیت نهایی شهرداری در این حوزه تأکید دارند منتشر کردند و هم به افشای سیاست‌های یک بام و دو هوای شهرداری در تعطیل کردنِ ساختمان‌هایی که به اطلاعیه‌های این نهاد بی‌توجه بوده‌اند. دقیق‌ترین متنی که در این زمینه منتشر شد همان بند ۱۴ ماده ۵۵ قانون شهرداری‌هاست که تصریح می‌کند "اتخاذ تدابیر مؤثر و اقدام لازم برای حفظ شهر از خطر و حریق و همچنین رفع خطر از بناها" بر عهدة شهرداری است و در تبصره‌ای مشخصاّ یادآور می‌شود که "شهرداری پس از کسب نظر مأمور فنی خود به مالکین یا صاحبان اماکن یا صاحبان ادوات منصوب ابلاغ مهلت‌دار مناسبی صادر می‌نماید و اگر دستور شهرداری در مهلت معین به موقع اجرا گذاشته نشود شهرداری رأساً با مراقبت مأمورین خود اقدام به رفع خطر یا مزاحمت خواهد نمود". جملاتی روشن و دقیق که نافیِ ادعای رئیس شورای شهر در مورد "زمان‌بر بودنِ" اقدام از سوی شهرداری است و همچنین از مجوز شهرداری برای ایفای نقش ضابط قضایی بعد از گذشت "زمان معین".
اما هیچ یک از اعضای شورای شهر نگفتند چرا شورای اسلامی شهر تهران پیگیر این مسائل نشد؟ مابقی بودجة تجهیزات آتش‌نشانی در کجا هزینه شد؟ چرا مسائل با مردمی که به این اعضا رأی داده بودند مطرح نگشت؟ چرا موضوعی به این مهمی رسانه‌ای نشد؟ و ده‌ها سؤال‌هایی از این دست که به هر حال باید روزی به آن‌ها پاسخ داده شود.
اینک پرسشی که پیش می‌آید چنین است: آیا رئیس شورای شهر تهران از این پایه‌ای‌ترین متن قانون در مورد وظائف و مسئولیت‌های شهرداری بی‌اطلاع است؟ یا آنکه اطلاع دارد و به عوض ایفای نقشش در نمایندگیِ مردمِ زخم‌دیده و داغدیده فقط و فقط به فکر نجاتِ شهردار است؟ پاسخ هر چه باشد جز عمق فاجعه‌ای که اکنون سال‌هاست به دلیل همدستی شورای شهر و شهرداری بر تصمیماتِ شورای شهر تهران سایه افکنده، چیزی را نشان نمی‌دهد. علاوه بر متون قانونی شفاف، کاربران شبکه‌های اجتماعی به سیاست‌های دوگانة شهرداری در ارتباط با "تخلف‌های" ساختمان‌ها نیز اشاره کردند. آن‌ها یادآور بلوک‌های سیمانی‌ای شدند که از ابتدای سال ۹۵ به صورتی مستمر ساختمان‌های دولتی را نشانه رفتند. ماجرا از همان ابتدای سال شروع شد. در اردیبهشت ماه، مأموران شهرداری دو بلوک سیمانی را مقابل ورودی ساختمان وزارت صنعت، معدن و تجارت در خیابان نجات‌اللهی تهران قرار دادند تا این وزارتخانه را برای پرداخت بدهی‌های معوقش به شهرداری منطقه ۶ تهران تحت فشار قرار دهند. پس از آن نوبت به ساختمان گمرک ، ادارة میراث فرهنگی و ساختمان هنرمندان پیشکسوت رسید. برای گذاشتنِ بلوک‌های سیمانی در مقابل درب ادارات دولتی، شهرداری نه به قوة قضائیه نیاز پیدا کرد و نه اعلامیه‌ها واطلاعیه‌هایی را طی سه سال با رونوشت برای کسی فرستاد. پول لازم داشت و وارد عمل شد.

شورای شهر حافظة خود را بازمی‌یابد

رئیس شورای شهر با اعلامِ برائتِ پیش از موعد از شهرداری و شهردار، پیش از آنکه خودِ قالیباف وارد کار شود در واقع نشان داد که انگشت اتهام را باید به کدام سمت نشانه رفت.

مسئولیت رئیس شورای شهر در دفاع از قالیباف که تمام شد، نوبت به اعضای شورای شهر رسید که اینبار نه از شهردار که از خود و در قِبال بی‌مسئولیتی شهرداری دفاع کنند. اعضای شورا بناگاه حافظة خود را به دست آورده و از هشدارهای‌شان به شهرداری و از کم کاری وی گفتند. محسن سرخو از اعضای شورای شهر در جلسة ستاد بحران گفت "شورای اسلامی شهر تهران بعد از حادثه خیابان جمهوری مصوبات متعددی را در مورد تأمین تجهیزات مدرن و بالگرد برای سازمان آتش‌نشانی داشته است و بارها تذکر داده شده است که در صورت وقوع آتش‌سوزی و حادثه در ساختمان‌های بلند مرتبه، تجهیزات آتش‌نشانی برای مهار آن کافی نیست.
به ضرس قاطع می‌توان گفت که اگر نبود هشدار مقام رهبری مبنی بر اینکه "مسئولان وظیفة فوری را بر هر حرف و حدیثی مقدم بدارند"، امروز آواری به مراتب سنگین‌تر از ساختمان پلاسکو بر سر شهرداری تهران خراب می‌شد.

ولی متاسفانه تاکنون شهرداری تهران اقدام مؤثری در اجرای این مصوبات و تذکرات انجام نداده است." رحمت‌الله حافظی دیگر عضو این شورا نیز عنوان کرد که "بارها نسبت به کمبود تجهیزات مورد نیاز آتش‌نشانی و فقدان زیرساخت‌های لازم که می‌تواند منجر به رخداد چنین فاجعه‌ای شود، هشدار داده‌ام که متأسفانه توسط هیچ‌یک از مسئولان مربوطه جدی گرفته نشد". وی همچنین یادآور شد که "در سال ۹۴ مقرر شد که از محل دو درصد عوارض شهرداری، ۱۴۰ میلیارد تومان برای ارتقاء تجهیزات آتش نشانی تخصیص یابد؛ در تیرماه سال جاری یکی از اعضای شورای شهر اعلام کرد که بر اساس آخرین گزارشات تنها ۲۵ میلیارد تومان از این منابع به آتش نشانی پرداخت شده است " اما هیچ یک از اعضای شورای شهر نگفتند چرا شورای اسلامی شهر تهران پیگیر این مسائل نشد؟ مابقی بودجة تجهیزات آتش‌نشانی در کجا هزینه شد؟ چرا مسائل با مردمی که به این اعضا رأی داده بودند مطرح نگشت؟ چرا موضوعی به این مهمی رسانه‌ای نشد؟ و ده‌ها سؤال‌هایی از این دست که به هر حال باید روزی به آن‌ها پاسخ داده شود.

جهاد شهردار برای خودش

مسئولیت رئیس شورای شهر در دفاع از قالیباف که تمام شد، نوبت به اعضای شورای شهر رسید که اینبار نه از شهردار که از خود و در قِبال بی‌مسئولیتی شهرداری دفاع کنند. اعضای شورا بناگاه حافظة خود را به دست آورده و از هشدارهای‌شان به شهرداری و از کم کاری وی گفتند.

تردیدی نیست که نه سخنان عجولانة رئیس شورای شهر تهران و نه بازگشت "سریع" شهردار تهران از قم که طرفدارانش آن را نشانة مسئولیت‌پذیریِ بالای شهردار قلمداد کردند نخواهد توانست ذره‌ای از مسئولیت شهرداری در این زمینه بکاهند. امری که هم برای آتش‌نشانانی که وی را در شبکه‌های اجتماعی خطاب قرار دادند مشهود بود و هم برای روزنامه‌نگارانی که امروز با شروع هفته از "آیندة مبهم تهران" ابراز نگرانی کردند یا این پرسش را پیش کشیدند که "آیا شهر "داری" این گونه است؟"، و هم برای مردم شهر تهران. این فاجعه یک مسئول بیشتر ندارد: شهرداری تهران. موضوعی که خود شهردار نیز از آن آگاه است و تلاش‌های خستگی‌ناپذیرش در فرافکنی موضوع، انتشار نامه‌های شهرداری به مسئولان ساختمان پلاسکو و آخر سر تهدیدِ معاونت شهری‌اش به صاحب این ساختمان مبنی بر اینکه "مسئولیت‌های عواقب و جبران خسارت‌های وارده مستقیماً متوجه شخص جنابعالی خواهد بود"، نشانه‌های دستپاچگی. روزنامة ابرار به درستی یادآور شد که "توجیحات شهرداری مصرف تبلیغاتی دارند" . در واقع به ضرس قاطع می‌توان گفت که اگر نبود هشدار مقام رهبری مبنی بر اینکه "مسئولان وظیفة فوری را بر هر حرف و حدیثی مقدم بدارند"، امروز آواری به مراتب سنگین‌تر از ساختمان پلاسکو بر سر شهرداری تهران خراب می‌شد.
چمران سپس، گویی سعی داشت فاجعه را با ارجاع به فجایع بالقوه و محتمل دیگر کوچک جلوه دهد، سخنان خود را با این جمله به پایان بُرد: "ساختمان‌های دیگری نیز با چنین شرایطی وجود دارند"

چه کسی به داد قالیباف خواهد رسید؟
علیرغمِ قاعدة معمولی که ناظر بر رسیدن اطلاعات دقیق‌تر با گذشت زمان است، در مورد فاجعة ساختمان پلاسکو هر چه از زمان وقوع حادثه می‌گذرد، اطلاعاتِ ما از تعداد مجروحین و متوفیانِ این حادثه کم و کمتر می‌شود. هر آماری بلافاصله تکذیب می‌شود و حتی آمار بیست نفر متوفایی که شهردار تهران با دستپاچگی اعلام کرد، گویی که او بیشتر از دیگران در جریان است، به فاصلة کوتاهی تکذیب شد. دور ساختمان با حصاری بسته شده تا هر آنچه اتفاق افتاده بیشتر از دید مردم پنهان بماند. رفت و آمد روزنامه‌نگاران محدود شده است و غیره و غیره.
با اینهمه روشن است که به هر حال و در فاصلة زمانی نه چندان دوری این آمار منتشر خواهد شد و ابعاد فاجعه آشکار. بالاخره خانواده‌هایی که از نبود عزیزانشان به کلانتری‌ها رجوع خواهند کرد از فوت آن‌ها با خبر خواهند شد. بالاخره سازمان آتش‌نشانی آمار دقیقش را خواهد داد. بالاخره کارگرانِ بی‌نام و نشانی که در آنجا کار می‌کردند دوستانی دارند که از غیبتشان با خبر باشند. پرسش آن است که آیا آن روزی که آمار واقعی منتشر شوند هنوز کسی هست که بپذیرد کار شهرداری فقط به این خلاصه می‌شود که طی سه سال نامه بنویسد و هشدار دهد؟ آیا کسی هست که پیگیری نکند که چرا بودجة آتش نشانی صرف خرید وسائل نشد؟ کجا خرج شد؟ آیا کسی هست که همچون در مورد پروندة املاکی که شهرداری بذل و بخشش کرد، به عوضِ خاطی، افشاگر آن را به زندان بیندازد؟ آیا در آن روز هنوز کسی خواهد ماند که به دادِ شهردار تهران برسد؟ و به چه قیمتی؟




1- http://www.isna.ir/news/95103019617/
2- http://www.khabaronline.ir/detail/625699/society/events
3- http://e-bazargan.ir/2013-03-14-07-02-03
4- http://www.tccim.ir/News/FullStory.aspx?nid=43391
5- http://www.yjc.ir/fa/news/5767152/
6- http://aftabnews.ir/fa/news/366072/
7- http://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/419206-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%BE%D9%84%D9%85%D9%BE-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3
8- http://tnews.ir/%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2/18a278400568.html#%d8%b3%d8%b1%d8%ae%d9%88-%d9%82%d8%a7%d9%84%db%8c%d8%a8%d8%a7%d9%81-%d8%a8%d8%a7%db%8c%d8%af-%d9%be%d8%a7%d8%b3%d8%ae%da%af%d9%88%db%8c-%d8%ae%d9%88%d9%86-%d8%a2%d8%aa%d8%b4
۹- همان
10- http://www.didbaniran.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-5/12194-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D9%87%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1 -
11- http://www.pishkhaan.net/rooznameh/AbrarNews


■ دسته‌بندی:  «حکمرانی شهری»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها