دوشنبه ۱۱ مرداد ۹۵

دوازده سال و چند ماه: نگاهی به تغییراتِ یک‌شبه در مدیریت شهرداری تهران

محمدرضا کابلی

هر اندازه که ثبات مدیریت در سطوح عالی مدیران در کارایی و عملکرد آن‌ها تأثیر دارد، به همان اندازه هم بی‌ثباتی و تغییرات سریع، می‌تواند سمّ مهلکی باشد برای هر سازمان. این اصل شناخته شدة مدیریتی که به شکلی اعجاب‌آور در شهرداری تهران فراموش می‌شود، پرسش‌هایی جدی را در مورد شیوة تغییر مدیرانِ این نهاد پیش می‌کشد و نگرانی‌های جدی‌ای را در مورد شیوة ادارة پایتخت ایجاد می‌کند. نگرانی برای شهر و نگرانی از حقّ مردم به دانستنِ اینکه به چه عواملی در حکمرانی شهر تهران اهمیت و اولویت داده می‌شود؟


دوازده سال و یک روز
شهردار تهران در نخستین اجلاس جهانی شوراها و شهرداران در انتقاد از عملکرد دولت‌های پیشین و فعلی در برابر شوراها و شهرداری‌ها سخن می‌گفت و مدعی شد از زمان تصویب قانون شوراها چیزی جز تضعیف این نهادها از دولت‌ها ندیده‌است۱. در اینکه شورای شهر تهران در هر دوره عملکرد ضعیف‌تری نسبت به دورة قبل داشته شکی نیست. همچنین در اینکه دولت‌های وقت و شهرداری تهران رابطة نامناسبی دارند و این رابطه به شهروندان آسیب جدی می‌رساند، تردیدی نمی‌توان داشت. یک چنین وضعیتی مسلماّ نمی‌تواند فقط تقصیر یکی از طرفین باشد. به عنوان مثال می‌توان از ناروشن بودنِ بودجه‌هایی کشوری که در همه جای دنیا دولت‌ها به شهرداری‌ها می‌دهند به عنوان یکی از این عوامل سخن گفت.

در این دوازده سال، یکی از رویه‌های معمول در تغییر و جابجاییِ مدیران شهرداری در سکوت کامل و فقدان توضیحات در مورد دلایل این تغییرات بوده است.

با اینهمه، این دست از مسائل دلیلی توجیهی بر این موضوع نمی‌شود که شهرداری تهران به فرافکنیِ مشکلات عدیده‌ای که رفتارهای مدیریت شهری‌اش برای تهران به‌وجود آورده بپردازد. یکی از این رفتارها همان جابجایی تعداد بالایی از مدیران شهری است در آخرین ماه‌های حکومت دوازده سالة شهردار تهران. در واقع در این دوازده سال، یکی از رویه‌های معمول در تغییر و جابجاییِ مدیران شهرداری در سکوت کامل و فقدان توضیحات در مورد دلایل این تغییرات بوده است. اکنون به این مشکلِ همیشگی یک مشکل دیگر نیز اضافه شده است و آن حجم بالای این تغییرات است در شرایطی که مردم انتظار دارند که بیلانی از عملکرد این مدیران در ماه‌های پایانیِ حکمرانیِ دوازده ساله ارائه شود تا بتوان خادم و خاطی را از یکدیگر شناسایی کرد.
به گفتة ناصر امانی، معاون برنامه‌ریزی توسعه شهری و امور شورا شهرداری تهران: "بر اساس نظر شهردار تهران، مجتبی عبداللهی معاونت خدمات شهری شهرداری در رأس معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران قرار می‌گیرد. همچنین سکان معاونت خدمات شهری شهرداری تهران به مجتبی یزدانی شهردار اسبق منطقه ۱ تهران سپرده می‌شود. مازیار حسینی عهده‌دار معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران می‌شود و سید جعفر تشکری هاشمی مأموریت خود را در پست معاونت توسعه منابع انسانی دنبال می‌کند"۲.
این‌ها اما همة جابجایی‌های نیست که در یکسال گذشته انجام شده‌اند. طی همین دورة کوتاه شاهد بودیم که "عباس بابازاده قائم مقام شهرداری منطقه ۱۹ به عنوان شهردار منطقه ۱۰، عباسی قائم مقام شهردار منطقه ۳ به شهرداری منطقه ۱۷و سلیمی شهردار سابق منطقة ۲۱ به عنوان شهردار منطقه ۱۸، قربانی از مشاورین عالی منطقه ۱ به عنوان شهردار منطقه ۱۹، صفوی مدیر عامل سابق سازمان میادین به عنوان شهردار منطقه ۲۰ و طلوعی شهردار سابق ۸ به عنوان شهردارمنطقه ۷ انتخاب شدند"۳.
رحمت‌اله حافظی در جلسه علنی شورا اعتراض خود را این گونه بیان کرد "اِشکالی به این انتصابات وارد است، وقتی تغییرات مدیریتی، ناگهانی، در فواصل کوتاه، با حجم بالا و به کرات رخ می‌دهد بیانگر این است که زیرساخت فکری منسجمی برای انتصابات وجود ندارد، زیرا اگر این زیرساخت وجود داشت انتخاب افراد با دقت انجام می‌شد تا نیازی به تغییر مدیران در مدت زمان کوتاه نباشد. فرصت یک ساله‌ای از مدیریت شهردار باقی مانده است. آنچه که نباید اتفاق می‌افتاد، رخ داده است که حاصل آن را در سطح شهر شاهد هستیم و دیگر انتظاری برای اصلاح نداریم"


رویکرد شورای شهر
اولین مسئول نظارت بر فعالیت شهرداری، شورای شهر است. برخی همچون مهدی چمران۴، اقبال شاکری و احمد دنیامالی۵ با این استدلال که امور اجرایی و عزل و نصب مدیران در حیطة اختیارات شهردار است و شورا دخالتی در آن ندارد، پاسخ منتقدانی را دادند که دلایل این جابجایی‌ها را جویا شدند. برخی دیگر نیز به درستی با توجه به زیان‌بار بودند این تصمیم، آن را خلاف مصالح شهر و شهروندان دانستند. برای مثال مجتبی شاکری در گفتگو با شورا آنلاین می‌گوید: "من خیلی این تغییرات را تأثیرگذار نمی‌دانم. یعنی تحولی صورت نمی‌گیرد و فقط یک جابه‌جایی انجام شده است و خسارت آن برای شهر تهران است"۶.
رحمت‌اله حافظی در جلسه علنی شورا اعتراض خود را این گونه بیان کرد "اِشکالی به این انتصابات وارد است، وقتی تغییرات مدیریتی، ناگهانی، در فواصل کوتاه، با حجم بالا و به کرات رخ می‌دهد بیانگر این است که زیرساخت فکری منسجمی برای انتصابات وجود ندارد، زیرا اگر این زیرساخت وجود داشت انتخاب افراد با دقت انجام می‌شد تا نیازی به تغییر مدیران در مدت زمان کوتاه نباشد. فرصت یک ساله‌ای از مدیریت شهردار باقی مانده است. آنچه که نباید اتفاق می‌افتاد، رخ داده است که حاصل آن را در سطح شهر شاهد هستیم و دیگر انتظاری برای اصلاح نداریم"۷.


حقّ مردم
درست است که عزل و نصب مدیران از اختیارات شهردار است و شهرداری می‌تواند برای خود الزامی به توضیح به پارلمان شهر نداند و شورای شهر هم نتواند بر این اساس شهردار را مؤاخذه کند. اما این مناسبات تنها مابین شهرداری و شورای شهر است و در این میان حقّی فراتر از این چارچوب وجود دارد و آن حقّ شهروندان به شهر است. شهروندان می‌توانند در هر موردی شهردار را مورد سؤال و استیضاح قرار دهند. بر همین اساس این تغییرات چندین سؤال را به ذهن متبادر می‌سازد که باید به آن‌ها پاسخ داده شود:

۱. آیا این مدیران در پیشبرد اهداف سازمان موفق نبوده‌اند؟
۲. اگر موفق بوده‌اند، چرا اینگونه جابجا یا برکنار می‌شوند؟
۳. اگر موفق نبوده‌اند، چرا به سِمَت دیگری گماشته می‌شوند؟

۱. آیا این مدیران در پیشبرد اهداف سازمان موفق نبوده‌اند؟
۲. اگر موفق بوده‌اند، چرا اینگونه جابجا یا برکنار می‌شوند؟
۳. اگر موفق نبوده‌اند، چرا به سِمَت دیگری گماشته می‌شوند؟
۴. چه تناسبی میان تخصص و توانایی‌های این افراد و مسئولیت‌های متفاوت برقرار است؟
۵. آیا هدف از این تغییرات، تربیت کادرهای همه‌فن‌حریف برای سِمَتی فراتر از شهرداری است؟
۶. آیا به شهرداری تهران به چشم سکّوی پرشی برای دستیابی به مسئولیت‌های دیگر نگاه می‌شود که این دوره را تمرینی برای آن می‌دانند؟
پرسش‌هایی که متأسفانه برای آن‌ها هیچ پاسخی به مردم داده نمی‌شود.




1- http://www.farsnews.com/13950430000608
2- http://www.mehrnews.com/news/3703049/
3- http://www.baladiye.com/fa/doc/news/31532/
4- http://isna.ir/news/95040109639/
5- http://isna.ir/news/95040108486/
6- http://www.shoraonline.ir/News/107276.html
7- http://isna.ir/news/95040110813/


■ دسته‌بندی:  «حکمرانی شهری»

■ در این مطلب به «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها