چهارشنبه ۱۹ خرداد ۹۵

مصوباتی که به نام حفاظت از فضای عمومی، موجودیت آن را تهدید می‌کنند

برَدلی گَرِت/ترجمه:زهرا نقیبی

شیوة جدید کنترل فضاهای عمومی که توسط کشورهای انگلستان و ولز به اجرا در آمده‌اند، به شدت آزادی‌های شهروندان را در استفاده از فضاهای شهری محدود می‌کنند۱. مصوبات حفاظت از فضای عمومی۲ یا (پی اس پی اوها)، سال گذشته تحت قانون رفتارهای ضد اجتماعی، جرم و حفظ نظم و آرامش۳ که در سال ۲۰۱۴ تصویب شد، به منصة ظهور رسیدند. این مصوبات شبیه به همان مصوباتِ مضحکی هستند که برپایة آن‌ها، رفتاری را می‌توان "ضد اجتماعی" تلقی کرد۴ (ای اس بی اوها). مصوبات حفاظت از فضای عمومی نیز مانند مصوبات ناظر بر نظم اجتماعی، به قدرت حاکم این اجازه را می‌دهند که رفتاری را که به طورعادی جرم تلقی نمی‌شود مجرمانه بشمارند. با این تفاوت که مصوبات ناظر بر نظم اجتماعی، فرد را نشانه می‌گیرند، حال آنکه، مصوبات حفاظت از فضای عمومی بُعدِ مکانی دارند و رفتارها و فعالیت‌هایی را طبق تعریف و در فضاهای معینی جرم‌انگاری می‌کنند.

مصوبات حفاظت از فضای عمومی نیز مانند مصوبات ناظر بر نظم اجتماعی، به قدرت حاکم این اجازه را می‌دهند که رفتاری را که به طورعادی جرم تلقی نمی‌شود مجرمانه بشمارند. با این تفاوت که مصوبات ناظر بر نظم اجتماعی، فرد را نشانه می‌گیرند، حال آنکه، مصوبات حفاظت از فضای عمومی بُعدِ مکانی دارند و رفتارها و فعالیت‌هایی را طبق تعریف و در فضاهای معینی جرم‌انگاری می‌کنند.
همچون نگرانی در بارة گسترش مالکیت خصوصی در فضاهای عمومی۵ در شهرها و شهرستان‌ها، باید از تصویب و اجرایِ مصوبات حفاظت از فضای عمومی نیز نگران بود. این دو، موضوعاتی مهم و مرتبط محسوب می‌شوند. مصوبات حفاظت از فضای عمومی نیز اساساً ناظر بر فضاهای عمومی هستند و همانطور که جوزی اپلتن از کلوپ منیفستو۶ می‌نویسد، دستورالعمل ۲۰۱۴ "محدودیتِ زیادی برای استفاده از مصوبات حفاظت از فضای عمومی ندارد و عملاً به حکومت این امکان را می‌دهد تا هر فعالیت عمومی‌ای را که فرضاً نامتعارف یا صرفاً عامه‌پسند نیست، یا حتی فعالیت‌هایی که شورای شهر با آن مخالف است، جرم‌انگاری کند". در سال جاری شاهد مناقشه‌ای بر سرِ " مصوبات حفاظت از فضای عمومی" در محلة هکنی بودیم، جایی که شورای شهرش تلاش کرد تا از این طریق در یک محدودة مشخص، عرصه را برای جرائم جنایی محدود کند. البته با فشار گروه‌های محلی، و با درخواستی که توسط هشتاد هزار نفر امضاء شده بود، شورای شهر بالاخره در ماه ژوئن از طرح خود صرفنظر کرد. با این وجود کلوپ منیفستو یک دوجین مورد دیگر از همین موارد را شناسایی کرده است.

شورای شهر دووِر در ماه جولای مصوبه‌ای را تصویب کرد که طبق آن صاحبان سگ‌هایی که با قلاده مهار نمی‌شوند به عنوان مجرم شناخته شده و تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت. در کینزیگتون و چلسی، مذاکرات برای تصویب مصوبه‌ای که طبق آن راندن ماشین‌های پر سروصدا و شاسی بلند جرم محسوب می‌شود ادامه دارد. مصوبه‌ای که خارجیان ثروتمند را هدف گرفته است که با مازراتی‌ها و لامبورگینی‌هایشان در محل گشت می‌زنند. شورای شهر آکسفورد مصوبه‌ای را تصویب کرده که طبق آن، افراد زیر ۲۱ سال از ورود به یک برج مسکونی-اداری خاص، برج فورسترز منع می‌شوند. شورای ناحیه بسلتا۷ مصوبه‌ای را گذرانده که طبق آن، جمع شدن افراد زیر ۱۶ سال در گروه‌های سه نفره و بیشتر را ممنوع می‌کند. "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" اغلب قلمروهای فضایی گسترده را شامل می‌شوند. با اینهمه، می‌توانند به طور مستقیم گروه‌ها و فعالیت‌های خاص را نیز هدف بگیرند.


پاکسازی مرکز شهر و اعیانی‌سازی شهر کرایدون۸
من به تازگی از کرایدون جایی که شورای شهرش مشغول بررسی مصوبه‌ای جامع و فراگیر است بازدید کرده‌ام. در گشت و گذاری که در شهر با پیتر آندروود، ساکن کرایدون و کاندیدای حزب سبز در انتخابات مجلس سال آینده انجام دادم، از وی پرسیدم که آیا می‌توانیم دور محدوده‌ای را که قرار است شامل مصوبة حفاظتی شود پیاده گشتی بزنیم؟ به من گفت بستگی به این دارد که من وقتش را دارم یا نه؟
قدم زنان به سمت تابلویی که نقشة محله روی آن بود رفتیم و او با انگشت روی خیابان‌های داخل نقشه خطی رسم کرد تا به من نشان دهد که منطقه مورد نظر چیزی حدود ۴ کیلومتر از فضا را در کرایدون مرکزی دربرمی‌گیرد – از جمله شامل کانون نوسازی وستفیلد و همرسون و همچنین ویتگیفت فعلی و مراکز خرید اصلی‌ای را که قرار است در سال ۲۰۱۹ افتتاح شوند شامل می‌شود. همینطور باغ‌های ملکه، پارک‌های دوپاس هیل۹، وندل۱۰، هیل۱۱، نواری از مناطق مسکونی و ساختمان شورای کرایدون. آندروود توضیح داد که قرار گرفتنِ شورای شهر در این منطقه به این معناست که مثلاً تجمع اعتراضیِ مردم در مقابل ساختمان شورا محدود خواهد شد.

"مصوبات حفاظت از فضای عمومی" غالباً افراد فقیر و آسیب پذیر را مورد هدف قرار می‌دهند، و به همین دلیل است که انجمن‌های مردمی در هکنی در مقابل چنین مصوبه‌ای هشیارانه مقاومت کردند.

"مصوبات حفاظت از فضای عمومی" غالباً افراد فقیر و آسیب پذیر را مورد هدف قرار می‌دهند، و به همین دلیل است که انجمن‌های مردمی در هکنی در مقابل چنین مصوبه‌ای هشیارانه مقاومت کردند. در مقابل به نظر می‌رسد، در کرایدون حرکت اعتراضیِ مردم در ۱۹ آگوست خیلی بی‌سر و صدا برگزار شد. من فقط به این دلیل از آن خبردار شدن ، اگر من از آن آگاه شدم به این علت بود که یکی از اساتید معماری دانشگاه لندن پیشنهاد کرده بود که به مانندِ هایدپارک، سکوی سخنرانی‌ای۱۲ در نقشة نوسازی کرایدون منظور شود.
گویا شورای شهر در ابتدا حامی این ایده و به طور کلی مشتاق حفظ فضای عمومی در خیابان اصلی کرایدون بوده است. اما بعد از اینکه شورای شهر با تیم نوسازی وستفیلد و همرسون مذاکرات را آغاز کرد، انگار نسبت به انجام اینکار نگران شد و پا پس کشید.
کارتائوس، این استاد معماری دانشگاه لندن برایم توضیح داد که "اصل اساسی و سادة ایجاد سکوی سخنرانی آن است که این فرصت را در اختیار مردم می‌گذارد تا در چارچوب قانون هرچه می‌خواهند، ناخوشایند یا خوشایند انجام دهند یا بگویند"؛ و این با منطقِ "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" مغایرت دارد. منطق این مصوبات بر محدود کردن است و برچسب "ضد اجتماعی" و "ایجاد مزاحمت" زدن بر هر چیز و جرم تلقی کردنِ آن‌هاست. اما هلن پاروت۱۳ عضو شورای شهر به من اطمینان داد که شهرداری "از ایجاد جایگاه سخنران حمایت می‌کند و در حال حاضر با امیدواری پیشنهادات خود در بارة شهر را به بحث گذاشته است".
با توجه به برنامة نوسازیِ اخیر، این سؤال برای من پیش آمد که آیا مصوبة حفاظتی‌ای که برایِ شهرِ کرایدون پیشنهاد شده، عملاً راه را برای خصوصی سازی بخش گسترده‌ای از شهر هموارتر نمی‌کند؟ ریچارد ساندرلند، پیمانکارِ مسئولِ نوسازی منطقة نورث‌اند به من اطمینان داد که "نورث‌اند درنهایت تحت کنترل و مدیریت شورای شهر باقی خواهد ماند". شورای شهر هم این مسئله را تأیید کرد. سپس از ساندرلند در بارة رابطة بین نوسازی و تصویب مصوبة حفاظتی پرسیدم و او گفت: "همة این‌ها قسمتی از فرآیند پاکسازی مرکز شهر است؛ و همچنین بخشی از برنامة احیای کرایدون".


روند رو به رشد کنترل فضاهای عمومی
آندروود یکی از شهروندانِ کرایدون که از مدت‌ها قبل مظنون بود به این بود که این نوسازی و آن مصوبه به هم مرتبط باشند در حالی‌که به جرثقیل‌ها و پرچم‌های شرکت‌های ساختمانی که بر فراز شهر در حرکت بودند و به بیلبوردهای تبلیغاتی ساخت و ساز اشاره می‌کرد، به من گفت: "از زمانی‌که آن‌ها طرح‌های توسعه را اعلام کرده‌اند، با سیلی از پیشنهادات برای تصویبِ "مصوبات حفاظت از فضای عمومی"، تغییر مسیر تراموا و ایجاد روگذرهای اضافی مواجه شده‌ایم. تمام مرکز کرایدون خراب و از نو ساخته خواهد شد".
آندروود که تلاش کرده بود اعتراضی را علیه "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" شکل دهد به من یادآور شد که برگزاری یک همه پرسی از مردم شهر در مورد مصوبه چیزی جز یک مانور نبود: "از ساکنان نپرسیدند که آیا تصویب آن مناسب یا ضروری است، بلکه از آن‌ها پرسیدند که چه رفتارهایی دیگری جز آنچه نام برده شده بود باید جرم‌انگاری شوند."
پیامدهای گسترده "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" برای فضای عمومی نگران کننده‌اند. همانطور که جنت دیویس عضو انجمن رمبلرز۱۴ (پرسه زنان) می‌نویسد، "ما از این نگران هستیم که "مصوبات حفاظت از فضای عمومی"، محدودسازی دسترسی به فضاهای عمومی را برای شهرداری بسیار آسان کنند". آنا مینتون، نویسندة کتابِ "کنترل از پائین: ترس و شادی در شهرهای قرن بیست و یکم"۱۵، یک قدم فراتر می‌رود و می‌گوید: "مصوبات حفاظت از فضای عمومی، نمایانگر افزایش شدید کنترل بر فضاهای عمومی هستند. خصوصی سازی فضای عمومی با خود کنترل‌های غیردموکراتیک بر دسترسی و رفتار به همراه می‌آورد. این مصوبات حداقل از این منظر نگران کننده‌اند که ابزارهای قانونی جهت محدود ساختن حقّ رفتار آزادانه در چارچوب قانون در محدوده فضای شهری، فارغ از عمومی یا خصوصی بودن آن محسوب می‌شوند. ظنّ این را دارم که این‌ها در واقع همان گامِ بعدیِ گسترش مالکیت خصوصی در فضاهای عمومی باشند".

افزایش آگاهی عمومی در مورد گسترش "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" امری الزامی است – بخشی به این علت که آن‌ها به طرز مؤثری حفظ امنیت و آرامش را به امنیت خصوصی واگذار می‌کنند و به یک "شخص ذیصلاح" اجازه می‌دهند تا جریمه صادر کند و اقدام به پیگرد قانونی بکند.

علیرغم آنکه در اینجا نیز مانند مورد محلة هکنی، نگرانی عمومی درمورد مصوبه‌های حفاظتی و مخالفت با آن‌ها وجود دارد مبنی بر اینکه این مصوبات به جرم‌انگاری هر رفتار غیر متعارف بینجامد، اما وجود این نگرانی‌ها جلوی تصویب و گسترش آن‌ها را نمی‌گیرد.
در حالی‌که در خیابان نورث‌اندِ کرایدون بین یک واعظ خیابانی با بلندگویش و یک هنرمندِ مجسمه‌ساز ایستاده بودم (فعالیت‌هایی که ممکن است توسط مصوبات حفاظتی جرم شناخته شوند) از آندروود پرسیدم چرا ساکنان کرایدون مقاومت چندانی نسبت به این مصوبات نشان نداده‌اند. وی گفت: "این جریان مانند مِهی در افق است که به آرامی نزدیک می‌شود تا عاقبت به دیواری تبدیل شود که جلوی دماغتان ساخته شده است. در نتیجه دانستن اینکه چه زمانی باید نارضایتی نشان داد سخت است. درحال حاضر، تنها کاری که می‌توانیم انجام دهیم تلاش جهت افزایش آگاهی است".
افزایش آگاهی عمومی در مورد گسترش "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" امری الزامی است – بخشی به این علت که آن‌ها به طرز مؤثری حفظ امنیت و آرامش را به امنیت خصوصی واگذار می‌کنند و به یک "شخص ذیصلاح" اجازه می‌دهند تا جریمه صادر کند و اقدام به پیگرد قانونی بکند. علاوه بر این، جریمه شدن، متعاقب تشخیصِ خطا اتفاق می‌افتد و نه اثباتِ مجرم بودنِ فردی که خاطی تشخیص داده می‌شود. و فردِ فرضاً خاطی ترجیح می‌دهد که جریمه‌ای بپردازد تا اینکه به دادگاه برود و پروندة مجرمانه برایش تشکیل شود. یعنی ترجیح می‌دهد جریمه‌ای بپردازد و از مجرمیت سنگیت‌تری پرهیز کند. در واقع اگر یک پلیس خصوصی که در استخدامِ یک شرکت پیمانکاریِ توسعة محله است متقاعد شود که شما یکی از این مصوبات را نقض کرده‌اید، شما یا باید همانجا جریمه‌ای پرداخت کنید یا در صورت مخالفت، مورد پیگرد حقوقی قرار خواهید گرفت.
اگر، طبق نظریه جامعه‌شناس آلمانی یورگن هابرماس، حوزه عمومی را مکانی بدانیم که افراد می‌توانند در آن گرد هم آیند تا آزادانه با یکدیگر گفتگو و مشکلات اجتماعی را شناسایی کنند و در نتیجه بر کنشِ سیاسی تأثیر بگذارند، باید نتیجه بگیریم که "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" درست همانند فضاهای عمومی‌ای که به مالکیت بخش خصوصی درآمده‌اند، توانایی ما را برای چنین کاری محدود می‌کنند و تهدیدی برای حوزة عمومی محسوب می‌شوند.

شورای شهر کرایدون قصد دارد در ماه‌های آینده در رابطه با "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" شهر، یک رایزنی رسمی برگزار کند. در این میان، کارتائوس مذاکرات خود را با شورای شهر برای حفظ سکوی سخنران به عنوان جزئی از نوسازی نورث‌اند ادامه می‌دهد. همانطور که وی توضیح می‌دهد: "مکان‌هایی که مردم در آنجا گرد هم می‌آیند، هرگز صرفاً جهت تبادل کالا و خدمات نبوده است؛ این مکان‌ها همچنین فضاهایی هستند برای تبادل عقاید و نظرات افراد".
اگر، طبق نظریه جامعه‌شناس آلمانی یورگن هابرماس، حوزه عمومی را مکانی بدانیم که افراد می‌توانند در آن گرد هم آیند تا آزادانه با یکدیگر گفتگو و مشکلات اجتماعی را شناسایی کنند و در نتیجه بر کنشِ سیاسی تأثیر بگذارند، باید نتیجه بگیریم که "مصوبات حفاظت از فضای عمومی" درست همانند فضاهای عمومی‌ای که به مالکیت بخش خصوصی درآمده‌اند، توانایی ما را برای چنین کاری محدود می‌کنند و تهدیدی برای حوزة عمومی محسوب می‌شوند.




1- این مقاله ترجمه‌ای است از:
Bradley L Garrett, “PSPOs: the new control orders threatening our public spaces”. https://www.theguardian.com/cities/2015/sep/08/pspos-new-control-orders-public-spaces-asbos-freedoms
2- Public Space Protection Orders(PSPOs)
3- Anti-social Behaviour, Crime and Policing Act 2014
4- anti-social behaviour orders (asbos)
5- http://www.theguardian.com/cities/2015/aug/04/pops-privately-owned-public-space-cities-direct-action
6- http://www.manifestoclub.com/files/Manifesto
7- Bassetlaw
8- شهری در جنوب لندن که یکی از بزرگ‌ترین مناطق تجاری خارج از مرکز لندن به‌شمار می‌آید
9- Duppas Hill Park
10- Wandle Park
11- Park Hill
12- speaker’s corner
13- Helen Parrott
14- انجمن رمبلرز بزرگ‌ترین انجمن حقوق پیاده‌ها در انگلستان است و هدفش نمایندگی پیاده‌ها و دفاع از حقوق آن‌هاست.
15- Anna Minton, Ground Control: Fear and Happiness in the Twenty-First Century.


■ دسته‌بندی:  «شهرهای جهان»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها