شنبه ۲۱ فروردین ۹۵

صدای دستفروشان را به گوش مسئولان برسانیم

گفت‌وگو با حمیده چگونیان دربارة کمپین # من از دستفروشان هم خرید می‌کنم در اینستاگرام @dastforooshi
بسیاری از ما گاهی اوقات از دستفروشان خرید می‌کنیم و کم هم نیستیم کسانی که بیش از گاهی اوقات، دلیلش هم آن است که برخلاف آنچه گفته می‌شود تجربة بدی از این خریدها نداریم. ما به آن‌ها نیاز داریم و آن‌ها هم به ما. شهر همانقدر متعلق به آن‌هاست که به صاحبان مال‌ها و فروشگاه‌های آنچنانی‌اش. باید صدای ما خریداران در همهمة تهمت‌ها به این فعالان اقتصادی و قانون‌هایی که اجرایی نمی‌شوند و حملات شهربان و معبربان‌ها به گوش مسئولان برسد و شغل دستفروشی ساماندهی شود. این لُبّ کلام مصاحبه شونده است در توضیح چرایی راه‌اندازی کمپین دستفروشی در اینستاگرام.

دستفروشان افراد عادی این جامعه هستند که برای امرار معاش زحمت می‌کشند. با سرمایه‌های نازلشان وارد بازار داد و ستد می‌شوند و منتظر دولت نمی‌مانند که برای‌شان کار ایجاد کند. نمی‌خواهند سربار جامعه باشند. این‌ها نتیجه‌های تحقیق هستند. با اینهمه شهرداری مانع کار آن‌هاست آنهم با خشونت بسیار و به نحو غیرقانونی. این را من نمی‌گویم، مرکز پژوهش‌های مجلس می‌گوید.


پرسش: شما تاکنون چندین مقالة تحلیلی در مورد وضعیت دستفروشان و مشاغل دستفروشی در ایران و جهان نوشته‌اید و در پیمایش میدانی گسترده‌ای که هدفش شناخت وضعیت دستفروشان و خواسته های‌شان در شهرهای تهران و اهواز و رشت بوده است با انجمن یکشهر مشارکت داشته‌اید . چه دلیل خاصی وجود دارد که امروز کمپینی را با عنوان دستفروشی و هشتگ # من از دستفروشان هم خرید می‌کنم در اینستاگرام فعال کرده‌اید؟


پاسخ: از یک سال و نیم پیش که تحقیقات خود را در زمینة دستفروشی در انجمن یکشهر آغاز کردیم، به همة زمینه‌ها پرداختیم. از مطالعة تحقیقات انجام شده در مورد شهرهای ایران که متأسفانه نادر بودند تا بررسی تجربه‌های بین‌المللی. از بررسی قوانین بالادستی ناظر بر موضوع دستفروشی تا قوانین همعرض نهادهای مرتبط . علاوه بر این‌ها، همانطور که خودتان اشاره کردید، مطالعة میدانی گسترده‌ای را هم در سه شهر تهران، اهواز و رشت انجام دادیم . تحقیقی که در تهران از بین ۳۶۰ دستفروشِ بساط‌گستر و همین تعداد مغازه دار گرفته شد و نتایج قابل توجهی را در بر داشت و بسیاری از حرف‌های بی‌پایه و اساسی را که در مورد این فعالان گفته می‌شد رد می‌کرد. دستفروشان افراد عادی این جامعه هستند که برای امرار معاش زحمت می‌کشند. با سرمایه‌های نازلشان وارد بازار داد و ستد می‌شوند و منتظر دولت نمی‌مانند که برای‌شان کار ایجاد کند. نمی‌خواهند سربار جامعه باشند. این‌ها نتیجه‌های تحقیق هستند. با اینهمه شهرداری مانع کار آن‌هاست آنهم با خشونت بسیار و به نحو غیرقانونی. این را من نمی‌گویم، مرکز پژوهش‌های مجلس می‌گوید.

ماده ۳ قانون نظام صنفی مصوب شهریورماه ۱۳۹۲ تصریح می‌کند که "هر واحد اقتصادی که فعالیت آن در محل ثابت یا وسیله سیار باشد و توسط فرد یا افراد صنفی با اخذ پروانه کسب دایر شده باشد، واحد صنفی شناخته می‌شود".

بعد از ماجرای کشته شدن دستفروشی در تهرانپارس تهران توسط عوامل سدمعبر شهرداری مرکز پژوهش‌ها گزارشی را منتشر کرد که نشان می‌داد عمل شهرداری در رفع سدمعبر تنها به استناد تبصره ۱ ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها خلاف قوانین موضوعة کشور از جمله قانون اساسی است . اصل ۴۳ قانون اساسی تأکید دارد که "برای تأمین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه‌کن کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد با حفظ آزادگی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران" بر اساس ضوابطی استوار می‌شود که دو مورد آن مشخصاً به افرادی اشاره دارد که در شرایط سخت به‌سر می‌بَرَند و به آن‌ها در بند ۲ و ۴ این اصل اشاره شده است. بند ۲ تصریح می‌کند که مسئولان باید در فکرِ "تأمین شرایط و امکانات کار برای همه به منظور رسیدن به اشتغال کامل و قراردادن وسائل کار در اختیار همه‌ی کسانی که قادر به کارند ولی وسایل کار ندارند، درشکل تعاونی از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر که نه به تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروه‌های خاص منتهی می‌شود و نه دولت را به صورت یک کارفرمای بزرگ مطلق در آورد". و بند ۴ بر "رعایت آزادی انتخاب شغل و عدم اجبار افراد به کاری معین و جلوگیری از بهره کشی از کار دیگری" تأکید دارد. علاوه بر قانون اساسی، ماده ۱۶ قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار شهرداری‌ها را موظف می‌کند که "به منظور بالا بردن امکان دسترسی تولیدکنندگان کوچک و متوسط ایرانی به بازار مصرف وایجاد امنیت برای فروشندگان کم سرمایه ... مکان‌های مناسبی را برای عرضه کالاهای تولید داخل آماده نمایند". همچنین ماده ۳ قانون نظام صنفی مصوب شهریورماه ۱۳۹۲ تصریح می‌کند که "هر واحد اقتصادی که فعالیت آن در محل ثابت یا وسیله سیار باشد و توسط فرد یا افراد صنفی با اخذ پروانه کسب دایر شده باشد، واحد صنفی شناخته می‌شود".
نتایج تحقیقات میدانی ما، ادعای شهرداری را که دستفروشان را فروشندة اجناس نامرغوب و تقلبی هستند را رد می‌کند . ما متوجه شدیم دستفروشان از همان جایی خرید می‌کنند که مغازه داران اجناس خود را تهیه می‌کنند

اما با تمام این‌ها، شهرداری نه تنها وقعی به قانون نمی‌گذارد بلکه مصرانه، رفتار و اعمال خود علیه دستفروشان را تشدید کرده است و متاسفانه در ماه‌های اخیر با نوع عملکرد خود در جمع آوری دستفروشان در مترو که حتی شامل همان تبصرة مادة ۵۵ کذایی هم نمی‌شود و همچنین ضرب و شتم دستفروشان در خیابان که به مدد رسانه‌های پوشش داده می‌شود، و همچنین با ادبیاتی که آن‌ها را باند و آلودگی و قاچاقچی می‌نامد بیش از گذشته به نام سدمعبر به جان و مال مردم تعرض می‌کند. نتایج تحقیقات میدانی ما، ادعای شهرداری را که دستفروشان را فروشندة اجناس نامرغوب و تقلبی هستند را رد می‌کند . ما متوجه شدیم دستفروشان از همان جایی خرید می‌کنند که مغازه داران اجناس خود را تهیه می‌کنند و مشتری‌های آن‌ها مردمی هستند که در مسیر رفت و برگشت از کار، چه در خرید در ایام عید، چه در شهرگردی‌های روزهای تعطیل و چه هنگام استفاده از وسائل نقلیه‌ی عمومی به هنگام سفرهای درون‌شهری با آن‌ها برخورد دارند.
از طریق صفحة اینستاگرام خواستیم صدای مردمی را که از دستفروشان هم خرید می‌کنند به گوش برسانیم تا واقعیتِ نیازِ ما به آن‌ها و نیاز آن‌ها به ما و سهمی که باید از شهرشان برای فعالیت اقتصادی داشته باشند به گوش مسئولان برسد.

اما علیرغم هشدارهای مرکز پژوهش‌ها، مطالعاتی که ما و دیگران انجام دادیم، تجارب روشن جهانی در لزوم ساماندهی به مشاغل دستفروشی و غیره و غیره، متاسفانه در هنوز روی یک پاشنه می‌چرخد و رفتارها در آستانه‌ی عید نوروز تشدید شده است . از طریق صفحة اینستاگرام خواستیم صدای مردمی را که از دستفروشان هم خرید می‌کنند به گوش برسانیم تا واقعیتِ نیازِ ما به آن‌ها و نیاز آن‌ها به ما و سهمی که باید از شهرشان برای فعالیت اقتصادی داشته باشند به گوش مسئولان برسد. مسئولان شهرداری که گوشش‌شان را گرفته‌اند و چشمشان را بسته‌اند، شاید مسئولان در سطوح دولتی و در مجلس و در شورای شهر متوجه وظائفشان بشوند.


پرسش: آیا این کمپین که نیازمند یگ گوشی هوشمند است مخاطب شما را محدود نمی‌کند ؟


پاسخ: وزارت ارتباطات یک آماری از افرادی که از گوشی‌های هوشمند در کشور استفاده می‌کنند داده است و تعداد آن‌ها را حدود ۲۸ میلیون نفر برآورد کرده است. مطالعه‌ای هم ناظر بر استفاده از اینستاگرام وجود دارد که نشان می‌دهد حدود ۵ میلیون نفر در ایران از اینستاگرام استفاده می‌کنند . واقعیتی که خود ما هر روزه با آن مواجه هستیم استفادة دائمی و مکرر از ابزارهای مجازی برای تبادل افکار و اخبار و نظرات است . در حقیقت ایجاد کمپین "من از دستفروشان هم خرید می‌کنم" در اینستاگرام ایجاد امکان مشارکت در پروژة مهم و حیاتیِ ساماندهی به مشاغل دستفروشی برای بسیاری از شهروندانی است دارد که به نحو دیگری نمی‌توانند صدای‌شان و واقعیتی را که خود تجربه کرده‌اند به گوش مسئولان برسانند.

پست‌هایی را که می‌گذاریم مُلهِم از واقعیت‌هایی است که در طول دورة تحقیق با آن‌ها روبرو شدیم . در اینجا هم مانند مقالاتی که منتشر می‌کنیم و تحقیقاتی که انجام می‌دهیم، ما به تولید محتوا و انتقال تجربة واقعی و حقیقی احترام می‌گذاریم.


پرسش: الان حدود یک ماه است که شما کمپین خود را آغاز کردید و این کمپین حدود هزار نفر فالوئر دارد . این عدد رو چه طور ارزیابی می‌کنید ؟


پاسخ: ببینید هزار نفر در فضای مجازی برای کمپینی که تبلیغی نیست ، هیجانی نیست و قصد خرید و فروش ندارد و مباحث جدی را مطرح می‌کند به نظر من عدد خوبی است . پست‌هایی را که می‌گذاریم مُلهِم از واقعیت‌هایی است که در طول دورة تحقیق با آن‌ها روبرو شدیم . در اینجا هم مانند مقالاتی که منتشر می‌کنیم و تحقیقاتی که انجام می‌دهیم، ما به تولید محتوا و انتقال تجربة واقعی و حقیقی احترام می‌گذاریم. زنان و مردان دستفروشی که حدود سه ماه از نزدیک با آن‌ها در ارتباط بودیم در ذهن ما تاثیری گذاشتند که از این طریق نیز علاوه بر مقالات تحلیلی و مصاحبه‌های تفصیلی با محققان دانشگاهی خواستیم این دیده‌ها را جایی به اشتراک بگذاریم . علاوه بر این‌ها هدف انعکاس آمار و ارقام به دست آمده از نتایج تحقیق و همچنین فضای قانون بین المللی و بازتاب تجربه‌های دیگر کشورها ببا افرادی است که ترجیح می‌دهند کوتاه بخوانند اما حقیقت را بخوانند.

شهر متعلق به همة شهروندان است، متعلق به عموم مردمی است که در آن زندگی می‌کنند و منابعش باید بنابر خواستة آن‌ها تقسیم شود.


پرسش: این کمپین تا چه زمانی ادامه پیدا خواهد کرد و برنامه‌تان برای ادامة کار چیست ؟


پاسخ: این کمپین و دیگر فعالیت‌هایی که به آن‌ها اشاره کردم تا زمانی که مشاغل دستفروشی شاید هم سایر مشاغلی که سازمان بین‌المللی کار آن‌ها را ذیل "مشاغل غیررسمی" دسته‌بندی می‌کند ساماندهی نشوند ادامه پیدا خواهد کرد. ما برای ادامة کمپین از اطلاع‌رسانی در فضای واقعی در کنار و همراه با فضای مجازی استفاده خواهیم کرد. یعنی تصمیم گرفتیم با ارائة نتایج مطالعات میدانی در دانشگاه‌های مختلف در سطح کشور ، انجمن‌های مدنی فعال در زمینة شهر یا حقوق کودک یا حامیان زنان سرپرست خانوار و در حالت کلی هر گروهی که به نظر ما دغدغة حل مسائل اقشار آسیب پذیر شهری را دارد، به فعالیتمان در این زمینه ادامه دهیم. همة افراد و گروه‌هایی که باور دارند که شهر فقط متعلق به افرادی خاص نیست . شهر مالکیت عمومی است و برای بسیاری از شهروندان این تنها مالکیتی است که می‌توانند داشته باشند و از طریق فعالیت اقتصادی در آن زندگیِ شرافتمندانه‌ای را برای خود و خانواده‌شان تدارک ببینند. شهر نه فقط متعلق به مال‌سازان است و نه فقط متعلق به کسانی که از این مال‌ها خرید می‌کنند. شهر نه فقط متعلق به برج‌سازان است و ساکنان این برج‌ها. شهر متعلق به همة شهروندان است، متعلق به عموم مردمی است که در آن زندگی می‌کنند و منابعش باید بنابر خواستة آن‌ها تقسیم شود.




■ دسته‌بندی:  «حکمرانی شهری»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها