پنجشنبه ۶ اسفند ۹۴

برخوردهای شهرداری تهران با دستفروشان همة مسئولان را به اعتراض واداشته است

حمیده چگونیان

مدیرکل امور اجتماعی استانداری تهران در مصاحبه‌ای باخبرگزاری شبستان۱ با ایراد سخنانی در حمایت از شغل دستفروشی به جمع مسئولانی پیوست که بر لزوم تغییر دیدگاه نسبت به این نوع مشاغل و اتخاذ روشی مناسب برای ساماندهی آن تأکید دارند. سیاووش شهریور در این مصاحبه با بیان اینکه "دستفروشان، افراد آبرومند هستند و یا سرپرستی خانوار را بر عهده دارند [و اینکه] دستفروشی سالم‌ترین نوع اقتصاد غیررسمی است که هم می‌تواند به تنوع نوع توزیع و هم به درآمد اقشارآسیب دیده کمک کند" آن را به عنوان بخش جدی و مثمر ثمر اقتصادغیررسمی و همچنین راهی در جهت غلبه بر موج بیکاری به رسمیت شناخت. مدیرکل امور اجنماعی استانداری تهران با گفتن اینکه "در همه جای دنیا به ویژه کشورهای اروپایی، آمریکایی و آسیای جنوب شرقی (هند)این شغل به عنوان یک اقتصاد غیر رسمی و آبرومند تعریف و ساماندهی شده است و برای دستفروشان خود، برگه شناسایی صادر و مالیات دریافت می‌کند" به پشتیبانی از ساماندهی این مشاغل برخواست و تأکید کرد که "ضروری است دولت برای ساماندهی دستفروشان از تجربه جهانی و کشور هند استفاده کنند".

مدیرکل امور اجنماعی استانداری تهران با گفتن اینکه "در همه جای دنیا به ویژه کشورهای اروپایی، آمریکایی و آسیای جنوب شرقی (هند)این شغل به عنوان یک اقتصاد غیر رسمی و آبرومند تعریف و ساماندهی شده است و برای دستفروشان خود، برگه شناسایی صادر و مالیات دریافت می‌کند" به پشتیبانی از ساماندهی این مشاغل برخواست
پشتیبانی این مسئولِ استانداری از مشاغل دستفروشی و لزوم نگاه به تجارب قانونی سایر کشورها همراه با پیشنهادی بود مبنی بر اینکه شهرداری باید به عوضِ برخورد با دستفروشان از تجارب قانونمند بودن این مشاغل در سایر کشورها استفاده برده و در جستجوی راهکار مثمرثمرتری برای ساماندهی این مشاغل برآید: "شهرداری می‌تواند در مناطق خاص و بعضی خیابان‌ها به دستفروشانی که سرپرست خانوار هستند اجازه دستفروشی دهد، این امر می‌تواند هم به نوعی به تنوع خرید مردم کمک کند و هم برای شهر جذابیت ایجاد کند". می‌دانیم که تحقیقات انجام شده در شهرهای تهران و اهواز و رشت نشان می‌دهند که نه فقط ۷۶٪ دستفروشان سرپرست خانوار هستند بلکه حدود ۶۵٪ آنان متأهل و به طور متوسط صاحب ۲.۳ فرزند می‌باشند۲. وی با بیان اینکه "دستفروشی می‌تواند در رونق اقتصادی گروه‌های کم درآمد مؤثر باشد و به نوعی یک راهکار برای تسهیل و حمایت از آن‌ها حساب شود و به تنوع نوع توزیع و هم به درآمد اقشار آسیب دیده کمک کند "به عنوان راهکار ساماندهی گفت که "یکی از راه‌های ساماندهی دستفروشان این است که شهرداری تهران مکان‌هایی مانند پارک‌ها و برخی از پیاده روهایی که استطاعت ساماندهی دستفروشان را دارند در اختیار آن‌ها قرار دهد و یا برخی از نهادهای اداری که بعداز ظهرها خالی است می‌توانند به عنوان بازارهای غیررسمی در شب و روز برای دستفروشان مورد استفاده قرار گیرد".
. ایرج عبدی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی هم در انتقاد به رفتار مأموران سدمعبر به خبرگزاری آنا گفت "برخورد نامناسب حتی با افراد جنایتکار هم امروزه دیگر در دنیا پذیرفته نیست. رفتار نامناسب عوامل شهرداری که یک نهاد عمومی غیر دولتی است با این افراد به هیچ‌وجه توجیه ندارد و این نوع رفتارها باید محکوم شود. این نوع رفتارها غیر بشری است"


اعتراض رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس
اما این هفته تنها بخش اجتماعی استانداری تهران نبود که در بارة دستفروشان و لزوم رسیدگی و ساماندهی آنان موضع گیری کرد. صفحات اجتماعی خبرگزاری‌ها پر بود از اظهارنظرهایی که انعکاس کمیسیون‌های اجتماعی مجلس و شورای شهر بودند. نظراتی که هرکدام با شدت گرفتن عمل شهرداری در ساماندهی سلبی و بیرون راندن دستفروشان از فضای شهر لزوم ساماندهی قانونی دستفروشان را جدی می‌انگاشتند و نهادها را موظف می‌دانستند که با همکاری و هماهنگی، این مسئله یک بار برای همیشه حل شود . مسئله‌ای که طی سال‌های متمادی با برخوردهای فیزیکی شهرداری تهران نه تنها حل نشده که به مسئلة بغرنجی نیز بدل شده و هفته‌ای نیست که شهربان‌ها شهرداری تهران با خشونت بر عمق و گسترة آن نیفزایند. در این باب، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس در مصاحبه‌ای با سایت خانه ملت۳ دستفروشی را حاصل بیکاری فراگیر و شکاف طبقاتی دانست و به عنوان راه حل این مسئله با انتقاد از عملکرد دولت در مورد ساماندهی دستفروشان گفت "شهرداری‌ها، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، نیروی انتظامی و قوه قضائیه باید [...] با ساماندهی دستفروشان، نیازمندان واقعی را شناسایی" کنند. ایرج عبدی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی هم در انتقاد به رفتار مأموران سدمعبر به خبرگزاری آنا گفت "برخورد نامناسب حتی با افراد جنایتکار هم امروزه دیگر در دنیا پذیرفته نیست. رفتار نامناسب عوامل شهرداری که یک نهاد عمومی غیر دولتی است با این افراد به هیچ‌وجه توجیه ندارد و این نوع رفتارها باید محکوم شود. این نوع رفتارها غیر بشری است"۴.

رحمت‌الله حافظی دیگر عضو شورای شهر، نیز با اشاره به اینکه دستفروش واقعی فرد نیازمندی است که هر شب باید درآمدی برای خورد و خوراک خود و خانواده‌اش داشته باشد، تصریح کرد: اگر با قلع و قمع کردن، مانع از فعالیت دست فروشان شویم، آن فرد مجبور می‌شود برای گذران امور خود سرقت کند. این موضوع باید مدیریت شود از این رو پیشنهاد دارم در فراخوانی از دست فروشان شهر دعوت شود و با شنیدن مشکلات این افراد نسبت به حل مشکل آن‌ها اقدام کرد. با نیروی قهریه نمی‌توان با مردم برخورد کرد"


انتقاد شورای شهر از معاونت خدمات شهرداری
بعد از مجلس، رئیس و اعضای کمیسیون اجتماعی شورای شهر تهران نیز در دویست و چهل و یکمین جلسۀ این شورا در حضور معاونت خدمات شهری شهرداری تهران که آمده بود به اعضای شورای شهر بگوید "اگر دست شورا پشت سر ما نباشد موفق و دلگرم نیستیم " نظرات خود در مورد حضور دستفروشان و هم چنین انتقادات خود به ساماندهی انجام گرفته توسط شهرداری را اعلام کردند . فاطمه دانشور رئیس شورا، با عنوان اینکه "بیکاری و مشکلات اقتصادی از جمله عوامل ایجاد پدیده دستفروشی است"، گفت "اصل ۲۹ قانون اساسی بر تحقق عدالت اجتماعی تأکید دارد و مقرر می‌کند برخورداری از رفاه و تأمین اجتماعی حق همه مردم است". وی یادآور شد که "وجود تقاضا برای دستفروشی یکی از دلایل رشد آن در سطح شهر است، به بیان دیگر پایین آمدن قدرت خرید مردم باعث شده تا تمایل به خرید از دستفروشان افزایش یابد". رئیس کمیسیون اجتماعی شورا همچنین با انتقاد از رفتار تحقیر آمیز شهرداری با دستفروشان، حل موضوع دستفروشی به صورت ریشه‌ای را بر عهده دولت و با نظارت مجلس دانست۵. نایب رئیس کمیسیون اجتماعی شورا نیز با بیان اینکه در قانون وظیفه ساماندهی دستفروش ها بر عهده شهرداری گذاشته نشده است، گفت "شهرداری تنها وظیفه رفع سد معبر را بر عهده دارد و دستگاه‌هایی به عنوان متولی این موضوع تعریف شده‌اند"۶. رحمت‌الله حافظی دیگر عضو شورای شهر، نیز با اشاره به اینکه دستفروش واقعی فرد نیازمندی است که هر شب باید درآمدی برای خورد و خوراک خود و خانواده‌اش داشته باشد، تصریح کرد: اگر با قلع و قمع کردن، مانع از فعالیت دست فروشان شویم، آن فرد مجبور می‌شود برای گذران امور خود سرقت کند. این موضوع باید مدیریت شود از این رو پیشنهاد دارم در فراخوانی از دست فروشان شهر دعوت شود و با شنیدن مشکلات این افراد نسبت به حل مشکل آن‌ها اقدام کرد. با نیروی قهریه نمی‌توان با مردم برخورد کرد"۷.

علیرغم این اظهارنظرها و اعتراضات، شهرداری تهران همچنان به راه خود می‌رود و با برخورد قهرآمیز نیرویی که با نام‌های مختلف "شهربان" و "حریم‌بان" و "رفع سد معبر" ندارک دیده‌است، تنشی غیرقابل وصف را بر شهر و شهروندان تحمیل می‌کند.


یکه‌تازی شهرداری
با اعلام نظر مسئولان اجتماعی مجلس شورای اسلامی، مجلس شهر تهران یا همان شورای شهر، استانداری تهران در لزوم ساماندهی مشاغل دستفروشی و تأکید بر حقّ این افراد بر شهر، هر روز بیش از روز پیش آشکار می‌شود که شهر تهران نیازمند تغییر نگاه به این مشاغل و به امر ساماندهی آن‌هاست. اما علیرغم این اظهارنظرها و اعتراضات، شهرداری تهران همچنان به راه خود می‌رود و با برخورد قهرآمیز نیرویی که با نام‌های مختلف "شهربان" و "حریم‌بان" و "رفع سد معبر" ندارک دیده‌است، تنشی غیرقابل وصف را بر شهر و شهروندان تحمیل می‌کند. تنشی که حتی مخالفانِ حضورِ دستفروشان نیز آن را غیرقابل قبول می‌دانند. از این جمله می‌توان به ابوالفضل قناعتی که در مقام مخالف دستفروشان سخن گفته است یاد کرد که تأکید دارد باید نحوه برخورد شهربان‌ها دربارة سد معبر تعیین تکلیف شود. یا باید حریم بان را جمع کنیم و مسئولیت آن را به نیروی انتظامی بدهیم تا با سد معبر مقابله کند و یا اینکه قانونی درباره نحوة برخورد حریم بان ها مصوب کنیم۸. نیروهایی که به گفتة عبدالحسین مختاباد، دیگر عضو شورای شهر که در حمایت از دستفروشان صحبت کرد، دیدنِ تصاویری از رفتارهایشان "باعث انزجار است"۹.




1- http://www.shabestan.ir/detail/News/525603
2- دستفروشان بساط گستر درشهر تهران: واقعیت‌های آماری، راهکارهای انسانی، http://yekshahr.net/2016/01/post-383.html
3- http://www.icana.ir/Fa/News/294585
4- http://www.ana.ir/news/84347
5- http://www.shabestan.ir/detail/News/525741
6- http://www.ana.ir/news/84347
7- http://shora.tehran.ir/default.aspx?tabid=68&ArticleId=4405
8- http://www.shabestan.ir/detail/News/525614
9- http://shora.tehran.ir/default.aspx?tabid=68&ArticleId=4415


■ دسته‌بندی:  «حکمرانی شهری»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.


از همین نویسنده:

■ حمیده چگونیان و جعفر مجتهد موسوی: فروشندگان خیابانی در اهواز: فعالانِ بی‌نام و نشانِ اقتصادِ شهر



پیام‌ها