جمعه ۱۳ آذر ۹۴

گزارشی از نشست "عوامل تأثیرگذار بر خشونت خیابانی علیه زنان"

طاهره جورکش

دومین جلسه از سلسله نشست‌های گروه زنان و جنسیتِ انجمن انسان شناسی در روز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۴ با موضوع عوامل تأثیرگذار بر خشونت خیابانی علیه زنان، با حضور سمانه عابدینی در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. در این نشست، سمانه عابدینی به دو موضوع اصلی، روش‌شناسی مشارکتی و خشونت خیابانی زنان پرداخت.


چرا خشونت خیابانی علیه زنان مهم است و باید به آن پرداخته شود؟
سمانه عابدینی می‌گوید: خشونت خیابانی علیه زنان در همه جوامع و همه سنین و موقعیت‌های اجتماعی، زنان را تهدید می‌کند و باعث محدود شدن رفت‌وآمد و کار زنان شده و در نهایت کمرنگ شدن یا حذف زنان از عرصه‌ی اجتماعی می‌شود. متأسفانه در ایران نیز ما شاهد خشونت‌های خیابانی علیه زنان هستیم؛ از متلک‌پرانی تا اسیدپاشی و حتی کسانی که جانشان را به این دلایل از دست می‌دهند.
مسئله دیگر آن است که متأسفانه در بسیاری از موارد خشونت زنان در جامعه نادیده گرفته شده و یا از نظر قانونی کمتر به آن توجه می‌شود. عابدینی اظهار داشت که ضرورت پرداختن به این موضوع از دو جنبه حائز اهمیت است: نخست آنکه در کارهای پژوهشی و دانشگاهی در حوزه‌ی زنان، خشونت خیابانی علیه زنان از عرصه‌هایی است که کمتر به آن توجه شده است. دوم، افزایش روز افزون خشونت خیابانی است که باعث رانده شدن نیمی از جمعیت فعال جامعه از حوزه‌ی عمومی به حوزه‌ی خصوصی است.

ضرورت پرداختن به این موضوع از دو جنبه حائز اهمیت است: نخست آنکه در کارهای پژوهشی و دانشگاهی در حوزه‌ی زنان، خشونت خیابانی علیه زنان از عرصه‌هایی است که کمتر به آن توجه شده است. دوم، افزایش روز افزون خشونت خیابانی است که باعث رانده شدن نیمی از جمعیت فعال جامعه از حوزه‌ی عمومی به حوزه‌ی خصوصی است


بهره‌گیری از روش مشارکتی برای شناسایی مشکلات زنان محل
عابدینی در ارائه‌ی پژوهش خود ابتدا به معرفی روش مشارکتیِ مورد استفاده در پژوهش پرداخت و گفت که تاریخچه‌ی این روش‌شناسی به بحث‌های توسعه‌ای در جوامع محلی و حوزه‌های روستایی برمی‌گردد. در جریان کاربرد روش‌های مشارکتی (PAR،PRA ) ابزارهای متعددی بسط یافته‌اند که بسته به شرایط، کاربردهای مختلفی دارند.
با این وجود برخی از این ابزارها به طور خاص در زمینه‌ی مسائل حوزه‌ی جنسیت استفاده می‌شوند که از جمله‌ی آنان روش مشارکتی فمنیستی ( fem PAR )است. در واقع روش مشارکتی فمنیستی همان روش مورد استفاده در این پژوهش است؛ به این دلیل که زنان را معیار اصلی قرار داده و به طور متمرکز به مطالعه و بررسی آن‌ها می‌پردازد.عابدینی سپس بیان کرد، طبق مطالعات اسنادی در سال ۱۳۹۲ محله‌هایی چون قیام دشت، کیان‌شهر و هاشم‌آباد که در آن‌ها با آمار بالای خشونت علیه زنان مواجهیم، شناسایی شده‌اند.
با توجه به شرایط و امکاناتی که تیم تسهیل‌گری پروژه در اختیار داشت، محله هاشم‌آباد در منطقه پانزده تهران، برای اجرای کارگاه‌های مشارکتی انتخاب شد. عمده‌ترین مسائلی که زنان در محله هاشم‌آباد با آن مواجه بودند عبارت بودند از خشونت خیابانی و اعتیاد.

عابدینی سپس به معرفی ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش نظیر ترسیم نقشه خشونت پرداخت؛ به گفته عابدینی از طریق ترسیم نقشه خشونت می‌توان بسیاری از جزئیات مهم مسئله را شناسایی کرد

عابدینی سپس به معرفی ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش نظیر ترسیم نقشه خشونت پرداخت؛ به گفته عابدینی از طریق ترسیم نقشه خشونت می‌توان بسیاری از جزئیات مهم مسئله را شناسایی کرد. با همکاری زنان محله هاشم‌آباد هشت نقشه خشونت محلی ترسیم شد، به عنوان مثال زنان فضاهایی که در آن‌ها احساس قدرت، شادی وامنیت داشتند را با توافق جمعی در مرکز نقشه قرار می‌دادند، مانند مسجد. برای بعضی از زنان مسجد تنها محلی بود که می‌توانستند در آن حضور یابند و یا اجازه حضور در آن را داشتند. زنان همچنین فضاهایی که در آن کیف قاپی، کارتن‌خوابی و تعرض صورت می‌گرفت را روی نقشه به عنوان فضاهایی که احساس بد و ناامنی داشتند ترسیم کردند.
در ادامه بحث، عابدینی به ریشه‌یابی مشکلات از طریق درخت مشکلات پرداخت. از نظر این پژوهشگر این روش، ابزاری مناسب برای پرداختن به مشکلات زنان است. با همکاری خود زنان محله هاشم‌آباد شاخص‌های تاثیرگذار بر خشونت خیابانی علیه زنان ریشه‌یابی و مقوله‌بندی شدند.
با تحلیلی که بر روی نقشه خشونت ترسیم شده صورت گرفت به این نتیجه رسیدند که بیشترین خشونت خیابانی که زنان محله هاشم‌آباد با آن درگیر بودند به صورت متلک، آزارهای کلامی و پیشنهادهای جنسی بوده است و انواع خشونت‌های دیگری چون دنبال کردن پیاده، آزار با وسایل نقلیه، چشم‌چرانی و تجاوز جنسی در این محله رواج دارد.


عوامل تاثیرگذار بر خشونت خیابانی علیه زنان در محله هاشم‌آباد
با همکاری زنان محله هاشم‌آباد مسائل و مشکلات در مقایسه با هم اولویت‌بندی شدند، عمده‌ترین این مسائل عبارت بودند از:

با تحلیلی که بر روی نقشه خشونت ترسیم شده صورت گرفت به این نتیجه رسیدند که بیشترین خشونت خیابانی که زنان محله هاشم‌آباد با آن درگیر بودند به صورت متلک، آزارهای کلامی و پیشنهادهای جنسی بوده است و انواع خشونت‌های دیگری چون دنبال کردن پیاده، آزار با وسایل نقلیه، چشم‌چرانی و تجاوز جنسی در این محله رواج دارد

۱. کمبود چارچوب‌های قانونی در مورد زنان آسیب‌دیده: هیچ نهاد و قانونی وجود ندارد که زنان قربانی را مورد حمایت قرار دهد.
۲. اعتیاد، خرید و فروش مواد در محله که منجر به حذف کامل زنان از بعضی مکان‌ها شده است.
۳. مشکلات اقتصادی: زنان محله معتقد بودند بیکاری جوانان، (عدم توانایی مالی برای ازدواج و در نتیجه بی‌پاسخ ماندنِ نیازهای جنسی) دلیلی است برای بروز بیشتر این رفتارها در خیابان. به گفته‌ی عابدینی، بسیاری از زنانی که در خارج از خانه کار می‌کردند و تجربه کار بیرون از منزل را داشتند به دلیل ناامنی محله در ساعات اولیه صبح، نتوانستند به کارشان ادامه دهند و یا به آن‌ها اجازه کار بیرون از خانه داده نشده است.
۴. آموزش: بسیاری از مادران معتقد بودند برای آموزش به فرزندانشان در زمینه خشونت، خودشان نیاز به آگاهی و آموزش دارند. همینطور معتقد بودند که مدرسه درباره آموزش در خصوص این مسئله عملکرد ضعیفی دارد.
۵. ترس از خشونت باعث شده بود زنان در خیلی از مکان‌هایی که مزاحمت و مشکلی در آن وجود نداشت نیز همچنان بترسند و احساس عدم امنیت داشته باشند و ماندن در خانه را ترجیح دهند.
۶. فضای نامناسب شهری از قبیل فضاهای خشن مردانه، پل‌های عابر پیاده و دید محدودشان به علت بنرهای تبلیغاتی، معابر، کوچه‌ها و پارک‌هایی که روشنایی مناسبی ندارند.
در ادامه‌ی نشست، سمانه عابدینی به چالش‌ها و کمبودهای رویکرد مشارکتی به طور خاص برای کاهش خشونت علیه زنان پرداخت و به مسائلی چون عدم پیشینه تحقیقاتی کافی در زمینه‌ی پژوهش‌های مشارکتی زنان، زمان‌بر بودن، عدم کفایت بودجه در پژوهش‌های مشارکتی،عدم دسترسی کافی به تسهیل‌گران آموزش دیده و ممانعت قانونی برای حضور مستمر و طولانی در یک فضای محلی اشاره کرد.
درپایان،عابدینی به اقدامات صورت گرفته جهت کاهش و یا حذف خشونت خیابانی علیه زنان در محله هاشم‌آباد پرداخت. به گفته‌ی او جمعی از زنان، در جهت توانمندکردن اقتصادی خودشان اقدام به راه‌اندازی تعاونی خیاطی در محله کرده‌اند که لازمه حضورشان در این تعاونی، شرکت مستمر در کلاس‌های آموزش هفتگی در خصوص آگاهی در جهت خشونت‌های خیابانی است.
اقدام دیگر مربوط به روشنایی فضاهایی از قبیل عابر و کوچه‌ها است که با همکاری زنان محله و کمک شهرداری، این مسئله تا حدودی برطرف شد.




■ دسته‌بندی:  «رویدادها»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.


از همین نویسنده:

■ طاهره جورکش : الگوهای تجاری فروشگاه‌های اینترنتی



پیام‌ها