شنبه ۳۰ آبان ۹۴

شهرها مرکز بحران پناهجویان سوری هستند

دیوید میلیباند* /ترجمه:نسترن صارمی

در میان تمامی آنچه که در جراید در مورد بحران پناهجویان سوری نوشته می شود، به ندرت به این نکته پرداخته می شود که اکثریت قریب به اتفاق پناهجویان نه در کمپ ها که در مراکز شهری استقرار یافته اند.
در سفر اخیری که به لسبوس در یونان داشتم، تا اندازه ای توانستم درک کنم که شهرهای بزرگ و کوچک اروپایی برای کنار آمدن با بحران پناهجویان با چه دشواری هایی روبرو هستند. این جزیره یونانی چیزی در حدود سی‌هزار نفر جمعیت دارد؛ حال آنکه تا کنون نام حدوداً ۱۵۰۰۰ پناهجو که با قایق و کشتی به سمت مقصد اصلی شان رهسپار بوده اند، در آنجا ثبت شده است. تاکنون هزاران نفر، که اغلب آنها از جنگ سوریه گریخته اند، در پارک های عمومی یا چادرهایی که در پارکینگ های بندرگاه اصلی برپا می کنند، شب های‌شان را به دشواری به روز می رسانند. البته دشواری های این وضعیت در مقایسه با آنچه این پناهجویان در شهرهای خاورمیانه تجربه کرده اند، ناچیز به نظر می‌آید.

تعداد پناهجویان حاضر در استانبول در حال حاضر از کل تعداد آنان در باقی اروپا بیشتر است. در برخی از شهرهای اردن، لبنان و ترکیه، تعداد پناهجویان گاه به دوبرابر تعداد ساکنین این شهرها می رسد. در حالی که مسئولان و مقامات شهری زیر فشار فزاینده ای قرار دارند تا خدمات شهری مورد انتظار ساکنین را برآورده سازند و دامنه‌ی ارائه‌ی خدمات را نیز تا حد مقدور به پناهجویان گسترش دهند، منابع مالی آنها ثابت مانده یا افزایش اندکی داشته است.

تعداد پناهجویان حاضر در استانبول در حال حاضر از کل تعداد آنان در باقی اروپا بیشتر است. در برخی از شهرهای اردن، لبنان و ترکیه، تعداد پناهجویان گاه به دوبرابر تعداد ساکنین این شهرها می رسد.

در میان تمامی آنچه که در جراید در مورد بحران پناهجویان سوری نوشته می شود، به ندرت به این نکته پرداخته می شود که اکثریت قریب به اتفاق پناهجویان نه در کمپ ها که در مراکز شهری استقرار یافته اند. رسانه ها اغلب اسکان پناهجویان را در قالب چند ردیف چادرهای سفید در یک دورنمای پراکنده، تصویر می کنند. در حالی که واقعیت این است که ۸۰درصدِ پناهجویان سوری بیرون از کمپ ها پناه گرفته اند، و اکثریت آنها در مناطق شهری زندگی می کنند- حال چه در سکونت گاه های خیمه وار غیررسمی، اتاق های اجاره ای و یا در ساختمان های نیمه کاره.
البته این مسئله تنها مختص به جابجایی های جمعیتی در خاورمیانه نیست. گزارش اخیر مؤسسه توسعه برون مرزی۱ از کوچ های بلند مدت حاکی از آن است که ۵۹درصد از پناهجویان در سرتاسر جهان در مناطق شهری ساکن می شوند، و این آمار سال به سال رو به افزایش است. بیش از نیمی از افرادی که در داخل کشورهایشان جابه جا شده اند نیز در شهرهای کوچک و بزرگ زندگی می کنند.
ماجرا این نیست که پناهجویان بدلیل پُر شدن کمپ ها راهی مناطق شهری شده اند: به عنوان مثال، بخشی از کمپ ازراق در اردن خالی مانده است. درحالی که این کمپ در حدود ۶۰۰۰۰ واحد ظرفیت داشته، تا پایان ۲۰۱۴ تنها ۱۴۰۰۰ واحد از ظرفیت آن پُر شده است. هزاران تن از پناهجویانی که به کمپ های اردن فرستاده شدند، در اولین فرصت ممکن- قانونی یا غیرقانونی- این کمپ ها را ترک می کنند. آنها ترجیح می دهند در یک محیط شهری برای بقای‌شان تلاش کنند، تا در انزوا و وابستگی زندگی کنند.
هزاران تن از پناهجویانی که به کمپ های اردن فرستاده شدند، در اولین فرصت ممکن- قانونی یا غیرقانونی- این کمپ ها را ترک می کنند. آنها ترجیح می دهند در یک محیط شهری برای بقای‌شان تلاش کنند، تا در انزوا و وابستگی زندگی کنند.

این مسئله دلایل متعددی دارد. شهرها عموماً مراکز رشد و فرصت های اقتصادی به شمار می روند؛ جایی که کارآفرینی و خلاقیت ارج گذاشته می شود. افزون بر آن، شهرها پیشاپیش به لحاظ جمعیتی درآمیخته و متنوع اند، و اغلب به لحاظ اجتماعی محیط هایی مداراجو و آزادمنش هستند؛ به طوری که پناهجویان می توانند با حمایت حقوقی و قانونی، کاری برای خود دست وپا کنند، بچه های‌شان را به مدرسه بفرستند، و تا زمان برگشت به وطن شان، در اقتصاد و جامعه‌ی محلیِ میزبان، مشارکتی فعال داشته باشند.
اما به‌رغم آنکه اکثریت پناهجویان سوری در کمپ ها نیستند، حجم عظیم منابع و کمک های بشردوستانه روانه این کمپ ها می شوند. با بروز آشکار جنگ و گریزها، کمپ ها حجم عظیمی از کمک های مالی و نیروی انسانی را به خود اختصاص داده اند. تنها در یک نمونه، تخمین زده می شود که برای برپا شدن کمپ زاتاری در اردن، روزانه چیزی در حدود پانصد هزار دلار هزینه شده، در حالی که این کمپ تنها ده درصد از پناهجویان سوری حاضر در اردن را در خود جای داده است.
در این شرایط، چالش ها و دشواری های بسیاری بر سرراه نیروهای امدادی قرار دارد. بیرون از مرزهای محصورِ کمپ ها، پناهجویان انگار آب می شوند و در زمین فرومی روند؛ آنها میان جمعیت ساکن شهر پراکنده و گم می شوند. این مسئله، انجام وظایف نیروهای امدادی را در موارد زیر دشوار می کند: ثبت نام، ارائه‌ی خدمات و انتشار اطلاعات، اطمینان از آگاهی پناهجویان از حقوق شان و دسترسی آنها به کمک درصورتی که در معرض سوء استفاده و استثمار قرار بگیرند، و دیگر مواردی از این قبیل.
اقدامات گروه های بشردوست باید در تناسب با محیط های شهری اصلاح شود. در یک کمپ پناهجویی، همه چیز از بیرون فراهم می آید تا یک جامعه کوچک از صفر ساخته شود، اما در مناطق شهری نیازهای پناهجویان باید از طریق تقویت سیستم های موجود و درراستای اهداف توسعه ای بلند مدت، دیده شود: شیوه ای که کل جمعیت ساکن را منتفع خواهد کرد: هم میزبان و هم میهمان را.

اقدامات گروه های بشردوست باید در تناسب با محیط های شهری اصلاح شود. در یک کمپ پناهجویی، همه چیز از بیرون فراهم می آید تا یک جامعه کوچک از صفر ساخته شود، اما در مناطق شهری نیازهای پناهجویان باید از طریق تقویت سیستم های موجود و درراستای اهداف توسعه ای بلند مدت، دیده شود: شیوه ای که کل جمعیت ساکن را منتفع خواهد کرد: هم میزبان و هم میهمان را.
برنامه های بشردوستانه قادرند وابستگی را از توسعه تمیز بدهند. به عنوان مثال، به جای اینکه کالاهای ضروری در اختیار پناهجویان بگذارند، به آنها پول نقد بدهند، تا با خرید مایحتاج شان اقتصاد محلی را رونق ببخشند. یا اطمینان حاصل کنند که آنها به آموزش و کار دسترسی دارند- که هم برای مشارکت محلی آنها و هم برای بازسازی جامعه و بازگشت آنان به خانه ضروری است. یا می توانند به مدیران شهری درراستای فراهم آوردن مسکن برای پناهجویان کمک کنند؛ با این روش درعوضِ ساختن کمپ های پرهزینه، به توسعه‌ی بلند مدت و پایدار شهری نیز کمک می شود.
در ماه می ۲۰۱۶ اولین نشست جهانی بشردوستان با شرکت نمایندگان دفاتر و سازمان های توسعه و بشردوست، کشورهای بحران زده و حامی در استانبول، تحت عنوان "بازتعریف امداد" برگزار خواهد شد. این برای نیروهای بشردوست بدان معناست که باید به دنبال راه هایی برای کار با مدیران شهری، بخش خصوصی محلی و شرکت های خدماتی باشند. این کار نیازمند قدری فروتنی است- با به‌رسمیت شناختن این نکته که کسان دیگری هستند که احتمالا می دانند در مناطق شهری چگونه می توان چنین کاری را عملی کرد؛ و گروه های بشردوست باید نقش تسهیلگرانه تری را ایفا کنند. نهایتاً باید گفت نظام امدادرسانی بشردوستانه درعوض به‌وجود آوردنِ جهان های موازی، باید بازتابی باشد از جهان شهری شده امروز.

این مقاله ترجمه ای است از:
Cities are at the centre of the Syrian refugee crisis – so why are they being ignored
By David Miliband, The Guardian News paper




1- Overseas Development Institute


دیوید میلیباند، مدیر کمیته نجات بین الملل است

■ دسته‌بندی:  «شهرهای جهان»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها