یکشنبه ۲۹ شهریور ۹۴

مطالبات زنان در سامانه‌ی ۱۰۱: شهری، شغلی و برابری‌خواهانه

ارغوان سعیدی

همین چند ماه پیش، یعنی در اواسط تیرماه بود که شهیندخت مولاوردی، معاون زنان ریاست جمهوری خبر از ایجاد سامانه‌ای پیامکی برای پیگیری وضعیت زنان داد. سامانه‌ای که هدف از راه‌اندازی‌اش به گفته‌ی وی ایجاد کانال‌های مختلفی برای ارتباط با زنان و گرفتن پیشنهادات و از طریق آن تعیین اولویت برنامه‌های آینده حوزه زنان بود۱. حدود ۲ ماه پس از این راه‌اندازی، گزارشی از پیامک‌های ارسال شده به این سامانه توسط خودِ خانم مولاوردی در مصاحبه‌ای با روزنامه‌ی اعتماد ارائه شد که به روشنی مؤید چند چیز بود. یکی اینکه نگرانی‌های معیشتی همچنان در صدرِ دغدغه‌های زنانِ ایرانی است و البته برای رفعِ آن مایل‌اند خود و نه لزوماً همسرانشان به وام‌های ارزان قیمت دسترسی داشته باشد. دوم اینکه مطالبات زنان، مطالباتی شهری، شغلی و برابری خواهانه است.


مطالبات و خواسته‌ها
اولین واقعیتی که از مصاحبه‌ی خانم مولاوردی معلوم شد این واقعیت بود که زنان از کانالِ ایجاد شده توسط دولت برای رساندن پیامِ نیازمندیِ مالی‌شان استفاده می‌کنند. البته نه نیازمندی در معنای عمومی و کلی‌اش بلکه نیازمندیِ شخصی که به گمان آن‌ها با اعطای وام حل خواهد شد یا اینکه دستِ کم از فشارش کاسته می‌شود. البته با توجه به اینکه "۷۰ درصد مطالبات رسیده مربوط به کمک مالی، اشتغال و وام" بوده است، معاونت زنان لازم دید یادآوری کند که این سامانه مربوط به مسائل شخصی و مطالبات مالی افراد نیست و گفت که "باید با اطلاع‌رسانی این روند اصلاح شود"۲.

خانم مولاوردی سایر خواست‌های زنان را به این صورت بازتاب داد: تشکر از ایجاد این راه ارتباطی – رفع تبعیض جنسیتی از استخدام‌ها و پذیرش دانشجو – بررسی امکان بازنشستگی پیش از موعد برای کارمندان زن پیمانی – مشکلات زنان خانه دار و نداشتن استقلال اقتصادی آن‌ها – ورود زنان به ورزشگاه‌ها و رفع تبعیض‌های اجتماعی - مقابله با انواع خشونت علیه زنان – نوع حجاب و بررسی ضرورت حجاب – حق مساوی در دیه، ارث، حق طلاق و حق حضانت - بیمه زنان

اما در همین زمان خانم مولاوردی سایر خواست‌های زنان را به این صورت بازتاب داد: تشکر از ایجاد این راه ارتباطی – رفع تبعیض جنسیتی از استخدام‌ها و پذیرش دانشجو – بررسی امکان بازنشستگی پیش از موعد برای کارمندان زن پیمانی – مشکلات زنان خانه دار و نداشتن استقلال اقتصادی آن‌ها – ورود زنان به ورزشگاه‌ها و رفع تبعیض‌های اجتماعی - مقابله با انواع خشونت علیه زنان – نوع حجاب و بررسی ضرورت حجاب – حق مساوی در دیه، ارث، حق طلاق و حق حضانت - بیمه زنان. این‌ها مواردی بودند که به گفته‌ی مولاوردی در۳مصاحبه‌اش با روزنامه اعتماد فراوانی‌های متعددی داشتند .

سامانه‌ی پیامکی: موافقان و مخالفان
راه‌اندازی این سامانه از همان بدو ایجاد، موافقان و مخالفان خود را نیز به همراه داشت و عده‌ای از نمایندگاه زن مجلس به مخالفت با این طرح پرداختند . مخالفت‌هایی که در مجموع بیشتر رنگ‌وبوی سیاسی داشت و عمدتاً نسبت به امکاناتی که این سامانه می‌توانست در اختیار بگذارد بی‌توجه بود. به ویژه آن‌که در مقایسه با بسیاری طرح‌های دیگر (به عنوان مثال طرح بیمه‌ی زنان خانه‌دار) که در حُکم طرح‌های پایلوت و اکتشافی، سال‌هاست بودجه‌های کلانی را به خود اختصاص داده‌اند و هنوز هم کمترین نتیجه‌ای از آن‌ها حاصل نشده است، طرح ایجاد سامانه‌ی پیامکی که می‌توان آن را نیز طرحی اکتشافی به‌شمار آورد، هزینه‌ی بسیار نازلی داشته است. شهلا میرگلوبیات، نایب رئیس فراکسیون زنان مجلس در مخالفت با این طرح گفت "اکنون زمان تحقیقات نیست بلکه زمان حل مشکلات زنان فرا رسیده است". همچنین حلیمه عالی نماینده استان سیستان و بلوچستان نیز در این مورد به خبرنگار کلیدملی گفت: "این سامانه هیچ فایده ای ندارد. چون در آخر دولت است که باید کاری انجام دهد که نمی‌دهد و کسی پاسخگوی مطالبات زنان نیست"۴.

عده‌ای که مخالف حضور زنان در ورزشگاه‌ها بودند با تحت فشار گذاشتن مولاوردی، وی را متهم به تقلیل خواست زنان می‌کردند و خواسته‌ی زنان را نه حضور در ورزشگاه بلکه اشتغال می‌دانستند. اتهامی که هر بار مولاوردی در پاسخ به آن اظهار می‌کرد که این خواسته، یعنی حضور در ورزشگاه‌ها هم یکی از خواسته‌های جامعه‌ی زنان است. اکنون اولین گزارشی که از این مطالبات در اختیار قرار می‌کیرد نشان می‌دهد که این خواسته در بین ده خواسته‌ی اولویت دار زنان قرار دارد

اما این طرح در درون دولت هم موافقان و منتقدان خود را داشت. سهیلا جلودار زاده معاون وزیر صنعت و معدن در رابطه با این سامانه می‌گوید: "این کار یک اقدام خوب است از طرف دولت که بعد از به‌هم‌ریختگی‌هایی که در طول دهه گذشته به وجود آمده، ایجاد یک ارتباط مستقیم و بی‌دردسر می‌تواند در حل مشکلات تاثیرگذار باشد۵". وحیده نگین، معاون وزیر تعاون در امور زنان اما در ارتباط با حجم زیاد مواردی که از طریق این سامانه مطرح می‌شوند بازگو کرد، هرچند که بر این نظر بود که قطعاً راهکارهایی برای دسته‌بندی این موارد در نظر گرفته خواهند شد.

سامانه ای دولتی یا سامانه‌ای ملی؟
راه‌اندازی سامانه‌ی پیامکی و اعلام فهرست مطالباتی که از این طریق مطرح شدند و شهیندخت مولاوردی فهرستی از آن‌ها را در اختیار مطبوعات قرار داد، از قضا و در همین قدم اول، داده‌هایی را برای بحث در مورد خواسته‌های زنان وارد کار کرد که توانست به مباحثی که در این زمینه در جامعه در جریان بود یاری رساند. این راه‌اندازی در حالی صورت گرفت که از سال گذشته خواسته‌های جامعه‌ی زنان درگیر کشمکش‌هایی در بین گروه‌های مختلف اجتماعی بود. به عنوان مثال، عده‌ای که مخالف حضور زنان در ورزشگاه‌ها بودند با تحت فشار گذاشتن مولاوردی، وی را متهم به تقلیل خواست زنان می‌کردند و خواسته‌ی زنان را نه حضور در ورزشگاه بلکه اشتغال می‌دانستند. اتهامی که هر بار مولاوردی در پاسخ به آن اظهار می‌کرد که این خواسته، یعنی حضور در ورزشگاه‌ها هم یکی از خواسته‌های جامعه‌ی زنان است. اکنون اولین گزارشی که از این مطالبات در اختیار قرار می‌کیرد نشان می‌دهد که این خواسته در بین ده خواسته‌ی اولویت دار زنان قرار دارد.

می‌توان از کسانی که پیامک می‌زنند تقاضا کرد که شهر (یا در مورد کلانشهرها منطقه‌ی شهری)، سن، شغل، مدرک تحصیلی و وضعیت تأهل یا تجرد خود را در پایان پیامک اضافه کنند تا بتوان تحقیقاتی پایه‌ای را ناظر بر ارتباط میانِ مطالبات و داده‌های دیگر سامان داد

شکی نمی‌توان داشت که راه‌اندازی این این سامانه‌ی پیامکی قدمی مثبت در جهت شنیده شدنِ خواسته‌های زنان است و به این اعتبار راه‌اندازی‌اش را باید به فال نیک گرفت. با اینهمه به همان اندازه نیز روشن است که کارهای بسیاری می‌توان انجام داد تا این سامانه از سامانه‌ای دولتی، به سامانه‌ای ملی تبدیل شود. یعنی از سامانه‌ای که به دولت در شناسایی و شاخص‌سازی برای بهبود وضعیتِ زنان در جامعه مدد می‌رساند به سامانه‌ای که در سطحی ملی، اولویت‌ها و خواسته‌های مطرح شده را به صورت شفاف در اختیار جامعه قرار دهد. تا جامعه نیز بتواند با تکیه به نتایج به‌دست آمده اظهار نظر کرده و تحلیل خود را از آن‌ها ارائه دهد.
برای ارتقاء کارکرد سامانه‌ی پیامکی ۱۰۱ به سامانه‌ای ملی، یعنی سامانه‌ای که همه‌ی فعالانِ حوزه‌ی زنان بتوانند از آن استفاده کنند، به چند کارِ مقدماتی و نسبتاً ساده نیاز خواهد بود. اول اینکه زمان‌بندی منظمی برای گزارش‌دهی تدوین گردد. به عنوان مثال می‌توان نتایج به‌دست آمده را هم در یک بازه‌ی یکماهه و هم به صورت تجمیعی در سایت معاونت زنان منتشر کرد و منتظر مصاحبه‌ی این یا آن مسئول برای آگاهی از نتایج نشد. دوم اینکه دسته‌بندی‌های آماری ناظر بر کل تعداد پیامک‌ها و فراوانیِ هر یک از مطالبات به طور دقیق منتشر کرد. همچنین می‌توان از کسانی که پیامک می‌زنند تقاضا کرد که شهر (یا در مورد کلانشهرها منطقه‌ی شهری)، سن، شغل، مدرک تحصیلی و وضعیت تأهل یا تجرد خود را در پایان پیامک اضافه کنند تا بتوان تحقیقاتی پایه‌ای را ناظر بر ارتباط میانِ مطالبات و داده‌های دیگر سامان داد. این تحقیقات آماریِ پایه می‌توانند به شناسایی حوزه‌های جغرافیایی بحرانی و سنینی که در آن‌ها تضییقات بیشتر است و غیره و غیره مدد رسانند. حوزه‌هایی که هم نهادهای مدنی و هم خودِ معاونت زنان می‌توانند برای خود اولویتی در مداخله برای تغییر وضعیتِ شناسایی شده در آن‌ها قائل گردند و برنامه‌هایی را متناسب با آن سامان دهند.




1. http://mehrkhane.com/fa/news/19480/
2. http://khabarfarsi.com/ext/13705320
3. http://etemadnewspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=211&PageNO=10
4. http://kelidemelli.com/fa/news/330/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B1-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%D8%AF
5. http://hayaa.ir/14083/


■ دسته‌بندی:  «جامعه»




پیام‌ها