شنبه ۱۰ مرداد ۹۴

دولت و حضور اجتماعی زنان: بدعت‌گذاری در حکمرانی؟

حمیده چگونیان

از تابستان گذشته با شروع بازی‌های جهانی والیبال در تهران و اوج‌گیری جایگاه جهانی تیم ملی ایران، بار دیگر مسئله‌ی حضور زنان در ورزشگاه‌ها که همواره یکی از مطالبات بخشی از زنان کنشگر ایران و تعدادی از مسئولان ورزش بانوان کشور بود به بحث روز رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، تبدیل شد و آشکار گشت که این حضور یک درخواست اجتماعیِ پایدار می‌باشد. درخواستی که در جلسه‌ی هیئت دولت از طریق معاونت زنان ریاست جمهوری خطاب به اعضای هیئت دولت و رئیس جمهور به این صورت انتقال یافت: "قبلاً این ممنوعیت برای حضور زنان در ورزشگاه و تماشای مسابقه والیبال وجود نداشته و این زیبنده دولت تدبیر و امید نیست که این ممنوعیت‌ها و محدودیت‌ها به نام این دولت گره بخورد".

یک گام به پیش
پس از این سخنان بود که حسن روحانی در دستوری، معاونت زنان و وزارت ورزش را مأمور کرد که "تدابیر و ساز و کارهایی صورت گیرد که هم نگرانی افرادی که نگران حضور زنان در ورزشگاه هستند برطرف و به ویژه خواسته‌ی نسل جوان در مسابقات بین‌المللی محقق شود"۱.
چند روز بعد، زنانی که به دستور رئیس جمهور مبنی بر رسیدگی به خواستشان دلگرم شده بودند، در بازی بعدی تیم ملی پشت درهای ورزشگاه توسط نیروی انتظامی دستگیر شدند. بازداشت کوتاه مدتی که با پیگیری‌های دفتر ریاست جمهوری و معاونت زنان این نهاد خاتمه یافت و منجر به آزادی زنانی شد که خواستار حضور در ورزشگاه و دیدن بازی‌های تیم ملی از نزدیک بودند۲.
قول‌های پیگیری موضوع توسط دولت که به نظر می‌رسید موضعی همدلانه با این درخواست دارد، جامعه‌ی زنان را امیدوار می‌کرد که روزی درهای ورزشگاه‌ها به روی آنان باز شود. کار تا جایی پیش رفت که بعد از تعطیلات عید و در نخستین روز کاری سال جدید، معاونت وزارت ورزش و شهین دخت مولاوردی معاونت زنان ریاست جمهوری صحبت از حل مشکل ورورد زنان به ورزشگاه کردند. خبری که صحتّ آن ۲۴ ساعت هم دوام نیاورد و سریعاً تکذیب شد۳.

قول‌های پیگیری موضوع توسط دولت که به نظر می‌رسید موضعی همدلانه با این درخواست دارد، جامعه‌ی زنان را امیدوار می‌کرد که روزی درهای ورزشگاه‌ها به روی آنان باز شود. کار تا جایی پیش رفت که بعد از تعطیلات عید و در نخستین روز کاری سال جدید، معاونت وزارت ورزش و شهین دخت مولاوردی معاونت زنان ریاست جمهوری صحبت از حل مشکل ورورد زنان به ورزشگاه کردند

آشکار بود که کش‌وقوس‌هایی در درون دولت برای حل مسئله وجود دارد. گاه خواست عمومی مردم به سکوت برگزار می‌شد و گاه کلمه‌ای منتقدانه از ناتوانی معاونت زنان در حل این معضل در صفحه‌ی فیس بوکش نمایان می‌شد تا جایی که وی در نامه‌ای به نوبخت در باب این ناتوانی نوشت "احساس می‌کنم به صلیبم کشیده‌اند". ناتوانی در سویی و اعلام وجود اراده‌ای برای حضور زنان در ورزشگاه با یکدیگر برابری می‌کردند. در یکی از آخرین اظهارنظرها از طرف دولت، حسن روحانی در نشستی خبری در سالروز پیروزی انتخاباتی خود، در پاسخ به سؤالی مبنی بر حضور زنان در ورزشگاه‌ها گفت: "آن موقع که خانم‌های ما باید رأی بدهند، همه به آن‌ها احترام می‌گذارند و می‌گویند فرصت‌های برابری داریم اما از انتخابات که می‌گذریم مثل اینکه رأی ما عوض می‌شود [...] باید حقّ نشاط و شادی و حقّ زندگی اجتماعی را در چارچوب موازین دینی و قانونی برای همه محترم بشماریم"۴.

دو گام به پس
اما پس از چند صباحی سکوت، معاونت زنان رئیس جمهور اعلام کرد که دولت به احترام مراجع موضوع را پیگیری نمی‌کند۵. عقب‌نشینی آشکاری که جدیّت اظهارنظرهای جسته گریخته اصحاب دولت در یکسال گذشته را نیز زیر سؤال برد.
صحبت از شانه خالی کردنِ دولت از وظائف حکمرانی‌اش در حالی صورت گرفت که در سال گذشته، دستِ‌کم دوبار، رئیس جمهور و وزرایش نسبت به وظائف دولت اظهارنظرهای جدی و روشنی کرده بودند. بار اول، سال گذشته بود و در هنگامه‌ی بحث تفکیک جنسیتیِ اعمال شده توسط شهردار تهران. در آن روزها وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شهردار تهران را با عتاب و خطاب به الزامات رعایت قوانین بین‌المللی که جمهوری اسلامیِ ایران پای آن‌ها را امضا کرده بود فرا خواند. علی ربیعی در پاسخ به محمدباقر قالیباف که از غیرت دینی خود به عنوان توجیهی برای اخراج کارمندان زن نام نامبرده بود، به وی گفت که "غیرت دینی این است که اشتغال در کشور به ویژه برای این قشر رونق گیرد و آسیب‌های اجتماعی کاهش یابد، حقوق معلولان ادا شود، هیچ زنی از روی استیصال به کار تن در ندهد و بتواند مهر مادری را به نمایش بگذارد "۶.

عقب نشینی دولت در پیگیری مطالبات جامعه، مطالباتی که خود بارها بر لزوم پیگیریِ آن تأکید کرده بود این پرسش را پیش می‌کشد که دولت تاکجا می‌تواند ملاک تصمیم‌گیری‌هایش را نه بر پایه‌ی قانون و از آن جمله قانون اساسی که بر پایه‌ی ارجاعاتی از آن دست که برشمردیم بنا کند؟

بار دوم در اوایل اردیبهشت امسال بود که حسن روحانی در همایش سراسری فرماندهان ناجا اعلام کرد که "ما باید قانون را با دقت اجرا کنیم [...] پلیس موظف به اجرای اسلام نیست، هیچ پلیسی نمی‌تواند بگوید من این کار را کردم، چون خدا گفته است، پلیس یک وظیفه بیشتر ندارد و آن هم اجرای قانون است. احکام شرع برخی در قانون وجود دارد و بخشی هم مجلس تصویب کرده که مخالف با شرع نبوده است و برخی احکام اسلام در قانون نیامده؛ آیا پلیس می‌تواند در آن دخالت کند؟"۷.

بدعت‌گذاری در حکمرانی؟
اکنون این عقب نشینی دولت در پیگیری مطالبات جامعه، مطالباتی که خود بارها بر لزوم پیگیریِ آن تأکید کرده بود این پرسش را پیش می‌کشد که دولت تاکجا می‌تواند ملاک تصمیم‌گیری‌هایش را نه بر پایه‌ی قانون و از آن جمله قانون اساسی که بر پایه‌ی ارجاعاتی از آن دست که برشمردیم بنا کند؟ اساساً چگونه می‌توان اطمینان حاصل کرد که این ارجاع به نظر مراجع، جامعیت کافی داشته باشد؟ چه بسا مراجعی باشند که با چنین رفتارهای سلیقه‌ای موافق نبوده باشند. دوماً، احترام به مراجع کدام حوزه‌ها را می‌خواهد در بر بگیرد و تا کجا با یک‌چنین استناداتی دولت می‌تواند از انجام وظایف حاکمیتی‌اش سر باز بزند؟ کدام حوزه‌ها هستند که دیگر نباید آن‌ها را حوزه‌ی اقتدار دولت به شمار آورد، و کدام حوزه‌ها در حیطه‌ی تصمیم‌گیری و عمل دولت قرار دارند؟ پرسش‌های اساسی که با تصمیم وزارت ارشاد در ممانعت از اکران فیلم رستاخیز، صورتی جدی به خود گرفت. وزارت ارشاد اعلام کرد که اکران فیلم رستاخیز را به دلیل احترام به نظر مراجع به تعویق می‌اندازد۸.

مدیر کل ورزش و جوانان گیلان در جلسه‌ای با اعضای شورای شهر ،حضور بانوان در ورزشگاه‌ها را جزو مطالبات اجتماعی زنان دانست و گفت "دولت باید برای این موضوع تدبیر بیندیشد"

صورت‌مسئله‌ای که پاک شدنی نیست
پس از آخرین اظهار نظر رسمی دولت مبنی بر عدم پیگیری موضوع ورود زنان به ورزشگاه‌ها، سرگردانی اما همچنان ادامه دارد. سرگردانی‌ای که نشان از زنده بودنِ مطالباتِ برزمین مانده‌ی اجتماعی زنان دارد. چند هفته‌ای پس از اعلام توقف "فعالیت‌های" دولت در مسئله‌ی حضور زنان در ورزشگاه‌ها، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان محیط زیست، در پاسخ به سؤالی در باب همین ممنوعیت گفت "نباید فراموش کرد که حضور و ورود به ورزشگاه‌ها برای قشری از خانم‌ها بسیار مهم است و باید به نظر این قشر احترام گذاشته شود حتی اگر تعداد محدودی از جامعه باشند. ضمن اینکه نظر دولت تدبیر و امید در این قضیه کم و بیش مشخص بود و هست زیرا حضور بانوان همراه با خانواده‌های خود می‌تواند فضا را تغییر دهد و لزوماً نباید جنبه‌ی منفی مسأله دیده شود"۹.
تنها معصومه ابتکار نبود که مطالبه‌ی جامعه‌ی زنان بعد از اظهار نظر رسمی دولت را به رسمیت شناخت، مدیر کل ورزش و جوانان گیلان در جلسه‌ای با اعضای شورای شهر ،حضور بانوان در ورزشگاه‌ها را جزو مطالبات اجتماعی زنان دانست و گفت "دولت باید برای این موضوع تدبیر بیندیشد"۱۰.




1. http://jahannews.com/vdcjoietiuqemiz.fsfu.html
2. http://khabaronline.ir/detail/361894/Politics/government
3. http://isna.ir/fa/news/94011503409
4. http://www.mehrnews.com/news/2777834
5. http://www.ilna.ir/ بخش-سیاسی-3/287558-دولت-به-احترام-مراجع-موضوع-حضور-زنان-در-ورزشگاه-ها-را-پیگیری-نکرد
6. http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2998945
7. https://www.tabnak.ir/fa/news/494485/
8. http://www.ilna.ir/ بخش-فرهنگ-هنر-6/290937-اکران-رستاخیز-به-تعویق-افتاد-توضیحات-سخنگوی-شورای-صنفی-نمایش
9. http://www.isna.ir/fa/news/94050300646/
10. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13940501000412


■ دسته‌بندی:  «جامعه»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها