پنجشنبه ۲۳ مرداد ۹۳

ذخیره‌گاهِ تنها سروهای بومی ایران در آتش بی‌توجهی

حامد کریم‌قاسمی

بیش از بیست هکتار از سروهای کم‌مانند بومی ایران در پی سهل‌انگاری گردش‌گران و بی‌توجهی مسئولان در آتش سوختند. این آتش‌سوزی جمعه ۱۷ مرداد در "ذخیره‌گاه اورس گلوچار" در شهرستان رابُر که از نادرترین ذخیرگاه‌های جنگلی کشور است روی داد و تا صبح روز شنبه ادامه داشت.
صبح جمعه بخشی از درختان جنگلی منطقه گلومنان طعمه حریق شدند. آتش با تلاش نیروهای محلی و پس از نابودی حدود سه هکتار از پوشش گیاهی مهار شد. اما ساعاتی بعد خبر آتش‌سوزی در ذخیره‌گاه گلوچار به سرعت منطقه را فرا گرفت. با توجه به نبود امکانات اطفای حریق مناسب، معدود ماشین‌آلات عمرانی و آتش‌نشانی مناطق اطراف به محل حادثه گسیل شدند. اطفای حریق به دشواری تا ساعت پنج صبح شنبه به طول انجامید.

با شروع تابستان و افزایش تعداد گردشگران، آمار آتش‌سوزی در مناطق کوهستانی و جنگلی استان کرمان نیز افزایش یافته است. خشک‌سالی و گرمای هوا موجب شده‌اند هرگونه آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی به سرعت گسترش یابد و خسارت‌های گسترده برجای بگذارد. به‌علاوه به علت عدم وجود ماشین‌آلات مناسب برای اِطفای حریق و همچنین کوهستانی بودن منطقه و نبود راه‌های دسترسی به باغات و جنگل‌ها، مهار آتش ساعت‌ها به طول می‌انجامد و معمولاً تلاش‌ها به جلوگیری از گسترش آتش محدود می‌شود و ناحیه‌ی حادثه دیده در آتش می‌سوزد. سهل‌انگاری گردشگران عامل اصلی این حوادث است و با توجه به این‌که گلوچار منطقه‌ای ورود ممنوع است، گسترش آتش در اثر سهل‌انگاری یکی از مسئولان منابع طبیعی استان که مهمان منطقه بوده محتمل است. محیط‌بانان و حاضران در محل این خبر را تأیید می‌کنند.
به گفته‌ی ایمان رنجبر، سرپرست اداره‌ی منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان رابر، آتش‌سوزی ذخیره‌گاه گلوچار هشتمین آتش‌سوزی جنگل‌های استان کرمان در چهار ماه گذشته است. این منطقه‌ی حفاظت شده با مساحتی حدود ۳۸۲ هکتار یکی از مهم‌ترین و متراکم‌ترین ذخیره‌گاه‌های اورس، تنها سوزنی برگ بومی ایران، به شمار می‌رود.
حسن‌رضا کریم‌قاسمی، شهردار رابر، با اشاره به رشد کند درختان اورس و سن چندصدساله‌ی آن‌ها، از تجدید این بافت گیاهی با توجه به گرم شدن کره زمین و تغییر شرایط اقلیمی ایران ابراز ناامیدی می‌کند. وی که از اعزام ماشین‌آلات عمرانی شهرداری به حوادث این‌چنینی دریغ نمی‌کند از بی‌توجهی مسئولان و عدم تخصیص ماشین‌آلات اطفای حریق و یا اعزام بال‌گرد به این مناطق ابراز تأسف می‌کند.
راننده‌ی آتش‌نشانی شهرستان بافت که بیش از شصت کیلومتر را برای رسیدن به جنگل پیموده است تأکید می‌کند که با حضور تنها ماشین‌های آتش‌نشانی بافت و بزنجان در ذخیره‌گاه، در صورت بروز حادثه در شهرهای مذکور امکان کمک‌رسانی به شهرواندان غیر ممکن شده است.
کمی آن طرف‌تر ابوطالب مهدی‌پور، راننده‌ی لودر شهرداری رابر، در تلاش است تا با احداث کمربند آتش‌بر به دور منطقه‌ی آتش گرفته، از سرایت آتش به دیگر بخش‌های جنگل جلوگیری کند. همکار وی گهگاه بطری آب به دست از کابین بیرون می‌پرد و ذره‌های باقی مانده آتش را خاموش می‌کند.
مهدی رجبی‌زاده، در دومین روز کاری خود به عنوان مدیر کل منابع طبیعی استان کرمان، در منطقه حاضر است و ابراز امیدواری می‌کند که اعتبارات لازم برای طرح ملی ایجاد پایگاهای اطفای حریق جنگلی تأمین شود. ساعد زینلی، رییس جمعیت حلال احمرِ رابر خطاب به رجبی‌زاده از عدم وجود تجهیزات اطفای حریق انفرادی نظیر کپسول و مشکه‌های آب‌پاشِ کولی سخن می‌گوید. متأسفانه آقای رجبی‌زاده که به گفته‌ی خودش اطلاعات چندانی از روش‌های اطفای حریق ندارد منظور وی را مشک‌های آب عشایری برداشت می‌کند و باعث تأسف حضار می‌شود.

آتش‌سوزی ذخیره‌گاه گلوچار هشتمین آتش‌سوزی جنگل‌های استان کرمان در چهار ماه گذشته است. این منطقه‌ی حفاظت شده با مساحتی حدود ۳۸۲ هکتار یکی از مهم‌ترین و متراکم‌ترین ذخیره‌گاه‌های اورس، تنها سوزنی برگ بومی ایران، به شمار می‌رود.

پاسی از نیمه‌شب گذشته است که منطقه را ترک می‌کنم. آتش مهار شده اما وزش باد درختان را در ناحیه‌ی مهار شده همچنان برافروخته نگه داشته است. ابوطالب که ته مانده‌ی سوخت لودر را برای بازگشت به شهر نگه داشته بود تاب نیاورده و دوباره در حال ریختن خاک روی درختان شعله‌ور است. جلوگیری از گسترش آتش تا نیمه شب به طول انجامیده است اما اطفای کامل آن تا صبح روز بعد ادامه پیدا می‌کند.
در راه برگشت به خبرگزاری‌ها سرک می‌کشم. تعدادی از مسئولان استان در مصاحبه‌ها ارقامی را جهت برآورد خسارت ذکر کرده‌اند اما اعلام خسارت برای گونه‌های گیاهی در معرض انقراض چندان معقول به‌نظر نمی‌رسد. چراکه درختان اورس کندرشد و دیرزیست هستند و راهی برای احیای مصنوعی آن‌ها وجود ندارد. تنها می‌توان امیدوار بود که در صورت بهبود شرایط اقلیمی، طبیعت پوشش گیاهی این منطقه را تجدید کند. جدای از این امیدواری باید بودجه کافی جهت مهار سریع این حوادث تأمین گردد.




■ دسته‌بندی:  «محیط شهری»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.


از همین نویسنده:

■ حامد کریم‌قاسمی: گردهمایی مجدد مردم برای نجات کوه‌شاه

■ حامد کریم‌قاسمی: کوه‌شاه



پیام‌ها