چهارشنبه ۴ تیر ۹۳

ورودِ شورای شهر به موضوع زیرگذرسازی

زیرگذر عابر پیاده‌ی چهارراه ولیعصر به‌عنوان شاخص‌ترین نمونه رویکرد سواره‌محور شهرداری تهران در میان گروهای مدنی و متخصصان شهری مخالفت‌های بسیاری را برانگیخت. این زیرگذر به منظور حل نقطه‌ایِ گره ترافیکی، شهروندان پیاده را به زیرزمین یا حاشیه‌های چندصدمتر دورتر از چهارراه‌ها می‌کشاند.

به نظر می‌رسد علیرغم مخالفت‌ها با این طرح، شهرداری تهران قصد دارد طرحی مشابهی را در میدان آزادی و بسیاری دیگر از میادین مهم شهر به اجرا بگذارد. در همین رابطه خبرگزاری سازمان میراث فرهنگی طی مصاحبه‌ای با احمد رئیس شورای شهر تهران، درباره‌ی اجرای زیرگذر چهارراه ولیعصر و طرح زیرگذری احتمالی میدان آزادی گفتگو کرده است.
مسجدجامعی در این مصاحبه یادآور شده‌است که در تمامی طرح‌های شهری "مخاطب اصلی باید شهروند باشد و اگر شهر زیبایی و جلوه‌ای دارد برای شهروندانی است که در آن شهر زندگی می‌کنند".
به گفته او در فضای شهری "هر مؤلفه اضافه‌ای باید به نفع شهروند طراحی شود بنابراین اولویت در میدان آزادی و هر میدانی با شهروندان است". رئیس شورای شهر تهران تأکید دارد که اگر قرار است "چیزی از زیرزمین عبور کند آن ماشین است. ماشین‌ها باید به زیرزمین بروند نه شهروندان".
زیرگذر چهارراه ولیعصر از جمله طرح‌هایی است که در آن خودرو بر شهروند برتری یافته است. مسجدجامعی فضای دیدنی و ارزشمند تئاتر شهر را جایی می‌داند که امکان تبدیل شدن به "فضای مکث" را دارد که می‌توانست به یک فضای بانشاط شهری تبدیل شود. او زیرگذر چهارراه ولیعصر را با تجربه میدان حسن‌آباد مقایسه می‌کند. در میدان حسن آباد قسمتی از ماشین‌ها از زیر می‌گذرند. به اعتقاد رئیس شورای شهر تهران، زیرگذر حسن‌آباد در مقایسه با چهارراه ولیعصر حقوق شهروندان را بیشتر رعایت کرده است و با اصول شهرسازی مطابقت بیشتری دارد چرا که خودرو را به زیرزمین فرستاده است.
به گفته مسجدجامعی حتی هزینه‌های ساخت زیرگذر برای خودروها هم در بلندمدت کم‌تر است. در زیرگذر چهارراه ولیعصر چندین نفر نگهبان و راهنما ایستاده‌اند، مقدار زیادی برق مصرف می‌شود، هزینه زیادی برای نظافت آن صرف می‌شود و این هزینه‌ها برای دوره‌ی بسیار طولانی ادامه خواهد داشت.
به اعتقاد او باید نوع نگاه مدیران شهری به حل مشکلات شهر تغییر کند. مثال این تغییر نگاه در تغییر شرایط ترافیکی بازار تهران است. به گفته او در زمان اجرای ممنوعیت ورود خودروها به بازار بسیاری از مدیران معتقد بودند "ترافیک آنجا قابل کنترل نیست و با اجرای این طرح کسبه ناراضی می‌شوند در حالی‌که امروز هم کسبه و هم مراجعه‌کنندگان راضی‌تر هستند". رئیس شورای شهر تهران این تغییر نگاه به صورت مسئله را در اجرای تمامی طرح‌های شهری لازم می‌داند چرا که معتقد است هرچه خیابان را بیشتر عریض کنیم خودرو بیشتری وارد می‌شود و مشکل حل نمی‌شود اما در بازار وقتی نوع نگاه تغییر کرد مشکل حل شد.
ساخت زیرگذرها هم به نظر مسجدجامعی نیازمند این تغییر است. در سیاستی که شهرداری اجرا می‌کند همه فضاها برای خودروها در نظر گرفته می‌شود اما "اصل باید بر پیاده‌راه و فضای عمومی و حضور شهروندان در شهر قرار بگیرد". به گفته‌ی او، این سیاست در اغلب مواردی که اجراشده جواب داده است.
بر همین اساس برج آزادی به عنوان نماد شهر تهران باید محل رفت و آمد مردم و شهروندان باشد. رئیس شورای شهر با اعلام این موضوع می‌گوید اصل این است که "فضاهای شهری در اختیار مردم باشد و همه‌ی شهرسازان این را می‌دانند".

حالا که مخالفت‌ها رئیس شورای شهر تهران را نیز به صحنه آورده است، باید دید که آیا می‌توان به نجات میدان‌ها و فضاهای عمومی شهر امیدوار بود؟ در مورد چهارراه ولیعصر نیز همچنان می‌توان با حذف نرده‌ها بخشی از گسستگی فضا و تضییع حقوق عابران را جبران کرد. راهکاری که خواست گروه‌های مدنی فعال نیز بوده است.

به گفته او بنای تئاتر شهر هم که در کنار آن زیرگذر ساخته شده است یک بنای ارزشمند و ثبت شده است. در ضمن مرکز شهری و فضای عمومی است. مدیریت شهری باید در راستای تقویت فضاهای عمومی حرکت کند. شهروند باید روی زمین باشد و از فضاهای شهری استفاده کند و فضای مکث داشته باشد و زیبایی را حس کند.
مسجدجامعی می‌گوید اگر در چهارراه ولیعصر به دلیل وجود تونل مترو امکان فنی نبوده که خودروها زیرزمین بروند اما در میدان آزادی اینطور نیست. مدیریت شهری شاید جایی "ناچار باشد مردم را به زیرزمین بفرستد ولی اصل بر این است که مردم روی زمین باشند".
رئیس شورای شهر تهران تاکید می‌کند "زمین باید در اختیار مردم باشد و ماشین حرف اول را در شهر نزند". به گفته او اغلب شهرداری‌های دنیا سعی دارند اطراف بناهای ارزشمند شهر را از خودرو خالی کنند تا یک عرصه‌ی عمومی و فضای مکث در شهر ایجاد کنند و در میدان آزادی هم باید خودروها به عقب رانده شوند.
حالا که مخالفت‌ها رئیس شورای شهر تهران را نیز به صحنه آورده است، باید دید که آیا می‌توان به نجات میدان‌ها و فضاهای عمومی شهر امیدوار بود؟ در مورد چهارراه ولیعصر نیز همچنان می‌توان با حذف نرده‌ها بخشی از گسستگی فضا و تضییع حقوق عابران را جبران کرد. راهکاری که خواست گروه‌های مدنی فعال نیز بوده است.




■ دسته‌بندی:  «محیط شهری»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها