چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت ۹۳

نگاهی به همایش "زنان؛ کارآفرینانِ عرصه‌ی اقتصاد و فرهنگ"

شهرزاد اکبر

روز یکشنبه سی و یکم فروردین ۱۳۹۳، مصادف با روز زن، همایشی تحت عنوان "زنان، کارآفرینانِ عرصه اقتصاد و فرهنگ " در سالن اجلاس سران، با حضور حسن روحانی، رئیس جمهور، و خانم مولاوردی، معاون رئیس جمهور در امور زنان برگزار شد. حضور اصحاب رسانه و زنان از شئون مختلف جامعه با دعوت قبلی و ارائه کارت دعوت امکان پذیر بود

زنانِ مدعو چه گفتند؟
در قسمت اول این همایش شش نفر از زنان برتر و افتخارآفرین در عرصه‌های گوناگون به سخنرانی پرداخته و نظرات و پیشنهادات خود را به اشتراک گذاشتند. از این بین خانم زهرا اخوان‌نسب، از کاهش نرخ مشارکت زنان نسبت به گذشته و لزوم برنامه‌ریزی برای ایجاد فضای سالم برای حضور و فعالیت زنان تحصیل کرده سخن گفت. وی بسترسازی مناسب در سطوح عالی و متوسط و هم چنین شناسایی زنان در این سطوح را از دولت و دست اند کاران مربوطه خواستار شد.
خانم فرشته طائر پور، عضو جامعه سینماگران، از لزوم بازخوانی رابطه فرهنگ و سیاست و حضور زنان در عرصهی فرهنگ و هنر برای یادآوری اخلاق و هر آنچه در این عرصه از بین رفته است سخن گفت. زهرا نعمتی، قهرمان بین‌المللی المپیک و پارالمپیک، از جامعه زنان ورزشکار، از لزوم حمایت دولت از حضور زنان در عرصه‌های بالای مدیریتی و تصمیم گیری و به خدمت گرفتن منایع انسانی و مالی در این راستا سخن گفت.

خانم زاهدی با بیان اینکه در هیچ جای قانون اساسی حرفی از تبعیض میان زن و مرد نیامده است، گفت: "من از رئیس‌جمهور می‌خواهم که از مرزهای جنسیتی اجتناب شود و پیشنهاد می‌دهم که شورایِ پایشِ برابری‌های مندرج در قانون اساسی تشکیل شود و هر سال عملکرد این شورا مورد بررسی قرار گیرد و گزارش آن منتشر شود".

شمس السادات زاهدی، استاد و پژوهشگر نمونه در رشته مدیریت، خاطر نشان کرد نرخ مشارکت زنان به خاطر سیاست‌های تلویحی و قوانین نانوشته، در مقایسه با مردان پایین است و آن‌ها شانس و فرصت برابر برای پیشرفت را ندارند. وی از تلاش زنان در طول تاریخ سخن گفت و افزود موفقیت زنان در تحصیلات و اشتغال مانعی برای سلامت خانواده ایجاد نمی‌کند. خانم زاهدی با بیان اینکه در هیچ جای قانون اساسی حرفی از تبعیض میان زن و مرد نیامده است، گفت: "من از رئیس‌جمهور می‌خواهم که از مرزهای جنسیتی اجتناب شود و پیشنهاد می‌دهم که شورایِ پایشِ برابری‌های مندرج در قانون اساسی تشکیل شود و هر سال عملکرد این شورا مورد بررسی قرار گیرد و گزارش آن منتشر شود". وی برای ارتقا جایگاه زنان در عرصه مدیریتی و تصمیم‌سازی، سهمیه‌بندی را پیشنهاد کرد و در ادامه افزود یکی دیگر از راه‌های حضور زنان در این عرصه‌ها گزینش بر اساس شایستگی است و نه جنیست؛ یعنی معیار گزینش باید انطباق شرایط متقاضیان با شرایط احراز شغل باشد.

سخنرانی معاون رئیس جمهور
شهین‌دخت ملاوردی، معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده، در شروع سخنان خود از فرصت مغتنمی که مناسبت‌های ملی برای بازخوانی و مرور وضع و بررسی و ارزیابی میزان پیشرفت و فاصله‌ی آن با اهداف مورد نظر و تأمل بر چالش‌ها و موانع موجود بوجود می‌آورد سخن گفت و افزود تا تکیه زدن زنان بر جایگاه‌های شایسته و بایسته راه درازی درپیش است و با وجود پیشرفت‌ها و تحولات هنوز هم زنان از بی‌عدالتی‌ها و تبعیض‌هایی رنج می‌برند. وی افزود نگاه دولت تدبیر و امید به تعامل و جلب مشارکت نخبگان برای همراهی و اصلاح رویه‌های سیاسی موجود برای افزایش سرمایه‌ها و اعتماد از دست رفته‌ی مردم در سال‌های اخیر، از آغاز کار معاونت زنان، در دستور کار بوده است. وی در آخر خطاب به رئیس جمهور گفت: زنان با استقبال از برنامه‌های دولت تدبیر و امید و خلق حماسه، اعتماد خود به دولت را نشان دادند و برای خلق حماسه‌های فرهنگی و اقتصادی آماده‌اند؛ عدم اعتماد به شایستگی‌ها در این راه و محروم شدن جامعه از استعداد الهی زنان کفران نعمت و فرصت‌سوزی است؛ زنان و جوانان را باید باور کنیم .

حسن روحانی در خصوص حضور زنان در عرصه کار و اشتغال گفت "درست است که مقام مادری بسیار شایسته است اما مگر پدر که به جامعه می‌آید وظایف پدری خود را فراموش می‌کند، پس مادر هم که به جامعه می‌آید وظایف مادری خود را فراموش نمی‌کند".

پس از وقفه‌ای کوتاه، رئیس جمهور به ایراد متن سخنرانی خود پرداخت. وی ابتدا از سجایای حضرت فاطمه‌(ص) سخن گفت و خاطر نشان کرد نام فاطمه علامتی است که راه را گم نکنیم و بدانیم مسیر تعالی بانوان در چه مسیری است. وی افزود ما طبق معیارهای اسلامی نه مرد را جنس برتر می‌دانیم و نه زن را جنس دوم. زن و مرد را در برابر یکدیگر نمی‌بینم بلکه این دو در کنار یکدیگر هستند و هر دو عین و مانند هم دارای کرامت انسانی‌اند .
وی به حضور پر رنگ و نقش‌آفرین زنان در طول تاریخ از نهضت تنباکو، جنبش مشروطه، خرداد ۴۲، تا پیروزی انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: "زنان همه جا دوشادوش مردان حضور داشتند و انقلاب اسلامی فضایی برای حضور زنان باز کرد و امام خمینی زن را از گوشه‌ی خانه با حجاب و عفت به جامعه آورد و جلوی کسانی که می‌خواستند دانشکاه تفکیک جنسیتی شود ایستادگی کرد و فتوای صریحی در مقابل آنان که در حضور زنان در تجمعات و راهپیمایی‌ها شبهه کرده بودند صادر کرد."
حسن روحانی در خصوص حضور زنان در عرصه کار و اشتغال گفت "درست است که مقام مادری بسیار شایسته است اما مگر پدر که به جامعه می‌آید وظایف پدری خود را فراموش می‌کند، پس مادر هم که به جامعه می‌آید وظایف مادری خود را فراموش نمی‌کند". در ادامه افزود که "درست است که اداره‌ی خانه از وظایف مهم است ولی آیا با حضور در جامعه و رسالت‌های فرهنگی و افتصادی در تضاد است"؟
وی در همین خصوص افزود امروز هیچ عرصه‌ای در جامعه وجود ندارد که حضور زنان را احساس نکنیم. وی گفت حضور زنان در اجتماع تهدید نیست و بدون حضور زن در جامعه عفت و اخلاق پایدار نمی‌شود چه بسا حضور زنان فرصت است و اگر اشکالی در جایی وجود دارد باید خود زنان در صدد رفع آن برآیند و با کبر و خشونت و فخر نباید با زنان برخورد کرد.
وی افزود ما نمی‌توانیم نیمی از جامعه را فراموش کنیم و به حاشیه برانیم و زنان باید از فرصت برابر، مصونیت برابر و حقوق اجتماعی برابر برخوردار باشند. وی در مورد خشونت علیه زنان گفت که هنوز خشونت علیه زنان چه در روستا و چه در شهر تمام نشده است و کاستی‌های فراوانی در احقاق حقوق زنان و برابری جنسیتی در کشور وجود دارد. وی در پایان تاکید کرد که اگر تنها به نیمی از جامعه توجه داشته باشیم، به توسعه واقعی دست نخواهیم یافت.

شرح بیشتر سخنان معاون رئیس‌جمهور درباره وضعیت زنان
خانم مولاوردی که به علت کمبود وقت، سخنرانی خود را فهرست‌وار و خلاصه ایراد کرده بود، متن کامل آن را به صورت یادداشتی در صفحه اول روزنامه "ایران" منتشر کرد. سطور زیر، برگرفته از این یادداشت هستند.

به استناد گزارش بانک جهانی که به بررسی نابرابری جنسیتی در جهان پرداخته و بر ده حقیقت را در این زمینه تأکید کرده است، از جمله اینکه ۱- هنوز عده زیادی از زنان در ازای انجام کارهای برابر با مردان دستمزد کمتری دریافت می‌کنند؛ ۲- در دنیای کار، زنان و مردان تحت شرایط برابر کار نمی‌کنند و زنان حداقل دو برابر مردان در کارهای بدون مزد داخلی مانند مراقبت وخانه داری مشغول بکارند؛ ۳- زنان به طور متوسط ۱۰ الی ۳۰ درصد کمتر از مردان درآمد کسب می‌کنند؛ ۴- در مجموع در کشورهای در حال توسعه شکافی ۹ درصدی میان زنان و مردان در داشتن حساب در یک مؤسسه مالی رسمی وجود دارد، ۵- بیش از یک سوم زنان خشونت‌های فیزیکی یا جنسی از سوی فرد همکار یا غیرهمکار خود را تجربه کرده‌اند، ۶- در بازه‌ی زمانی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲، چهل و دو کشور جهان شکاف جنسیتیِ بیش از ۱۰ درصد در نرخ ثبت نام مدارس متوسطه را اعلام کرده‌اند.

دومین عامل در توان‌افزایی زنان ودختران، دسترسی عادلانه به منابع و فرصت‌هاست که می‌تواند منجر به امنیت اقتصادی و اجتماعی برای آنان شود.

از سوی دیگر در اجلاس ۵۸ کمیسیونِ مقام زن که اسفند ۹۲ برگزار شد نقشه جایگاه زنان در سیاست در سال ۲۰۱۴ با مشارکت نهاد زنان ملل متحد و اتحادیه بین المجالس ترسیم شد و گویای آن است که هنوز در عمل، سقف شیشه‌ای و نامرئی‌ای در عرصه‌ی سیاست و نیل به بالاترین سطوح مشارکت سیاسی وجود دارد. بر این اساس، میانگین حضور زنان در پارلمان به ۸/۲۱ درصد رسیده است و فقط یک پنجم کرسی‌های مجالس دنیا در اختیار زنان است، میزان مشارکت زنان در قوه مجریه و برای حضور در مناصب وزارتی بالغ بر ۲/۱۷ درصد است. یکی از نکات قابل تأمل در این نقشه آن است که برخلاف رویکرد سنتی که زنان عهده دار «مشاغل و پست‌های نرم» مانند پست‌های اجتماعی، آموزش و بهداشت می‌شوند سعی شده است «مناصب وزارتی سخت» از جمله دفاع، امور خارجه ومحیط زیست به زنان واگذار شود.
همچنین در عرصه‌ی صلح وامنیت بین‌المللی نیز در طول دهه‌ی اخیر۱۰ درصد از مذاکره‌کنندگان را زنان تشکیل داده‌اند. موانعی نظیر تعصبات وتبعیضات جنسیتی، رویکردهای فرهنگی که زنان را قادر به مشارکت سیاسی نمی‌داند و فقدان حمایت و پشتیبانی کافی از سوی احزاب سیاسیو رسانه‌ها در این مسیر قد علم کرده‌اند.
برخی اقدام‌های فوری و موقتی که در ۴۲ کشور برای مقابله با این نابرابری اتخاذ شده‌اند عبارتند از سهمیه‌بندی در مورد میزان مشارکت زنان و مردان در پارلمان واختصاصِ شماری از کرسی‌های آن به زنان. راهکار دیگر، مشارکت مؤثر احزاب سیاسی به عنوان یک اقدام حمایتی برای تضمین مشارکت زنان در پارلمان است. مشارکت جامعه مدنی برای حمایت از مشارکت سیاسی زنان به عنوان سومین اقدام فوری وموقتی می‌تواند مؤثر واقع شود. راهکار دیگر مشارکتزنان در مناصب و نهادهای تصمیم‌ساز است.
یکی از موانع موجود، رویکردهای فرهنگی حاکم بر جوامع از جمله پذیرش نقش‌های کلیشه‌ای زنان و مردان و به عبارتی هنجارهای اجتماعی در مورد زنان و دختران بوده است. از خلأهای موجود در زمینه رفع تبعیض که تا اندازه‌ای ملهم از الگوها و هنجارهای اجتماعی جوامع مختلف است، موضوع کار و اشتغال و مشارکت زنان در فرآیندهای تصمیم‌سازی است. همین طور الگوهای رفتاری و هنجارهای اجتماعی که ارتکاب خشونت علیه زنان را توجیه می‌کنند باید مورد بازنگری و تغییر قرار گیرند. دومین عامل در توان‌افزایی زنان ودختران، دسترسی عادلانه به منابع و فرصت‌هاست که می‌تواند منجر به امنیت اقتصادی و اجتماعی برای آنان شود. نخستین گام برای تحقق مشارکت زنان در سطوح مدیریتی و فرآیند تصمیم سازی افزایش میزان مشارکت زنان در مجالس قانونگذاری ملی، نهادهای دولتی و محلی است. مسئولیت نامتناسب زنان در مشاغل بدون مزد، فقدان دسترسی به اموال و منابع و فرصت‌ها، مشارکت پایین در تصمیم‌گیری در همه سطوح، خشونت مستمر و گسترده علیه زنان و دختران بر توانمندی و حقوق زنان و به طور کلی بر نقش آفرینی آنان در عرصه‌های مختلف تأثیر بسزایی دارد، به منظور تضمین مشارکت کامل زنان در تصمیم‌گیری‌های عمومی وخصوصی و گسترش ظرفیت‌های زنان ودختران ودسترسی آنان به منابع و پایان دادن به خشونت، باید ساختارهای اجتماعی واقتصادی و نهادینه شده در جوامع دستخوش تغییرات اساسی شود. تقسیم عادلانه حقوق و مسئولیت‌ها میان زنان و مردان در خانواده، اجتماع، محل کار و به طور کلی در سطوح محلی، ملی وبین المللی از راهکارهای اصلی است. مدتی است واقعیت دیگری نیز گوشزد می‌شود وآن لزوم مشارکت و همراهی مردان در این مسیر است. بدون این مشارکت و همراهی مردان و پسران به عنوان همسر، پدر، فرزند و برادر این راه سخت به درازا خواهد کشید.
بی‌تردید نقش آفرینی و مشارکت فعال زنان ودختران در فرآیند توسعه به عنوان عاملان و ذی‌نفعان آن و بخشی از سرمایه انسانی، رشد اقتصادی جوامع را شتاب بیشتری بخشیده و پارلمان‌ها با حضور تعداد بیشتر نمایندگان زن قوانین ناظر بر مسائل اجتماعی نظیر سلامت، آموزش، حمایت از کودکان و رفاه اجتماعی و...را بیشتر تصویب خواهند کرد. شرکت‌ها با مدیران زن به نحو مطلوب‌تری اداره خواهند شد، موافقتنامه های صلح که زنان در آن مداخله داشته باشند از ثبات بیشتری برخوردارند. این مشارکت راهکاری اساسی برای حل معضلاتی از قبیل فقر، نابرابری، گرسنگی، خشونت و ناامنی است. اغلب زنان درآمد خود را صرف رفاه خانواده و کودکان خود می‌کنند و با پایان دادن به فقر زنان و خانواده‌ها فقر مفرط نیز به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌یابد. امروزه کشورهایی که این واقعیات را پذیرفته‌اند از اقتصاد نیرومندتر و پیشرفته‌تری برخوردارند.
این وضعیت کمابیش قابل تعمیم بر زندگی زنان و دختران ایرانی هم هست و با وجود دستاوردها و پیشرفت‌هایی که در زمینه آموزش، سوادآموزی، تحصیلات و آگاهی و نیز بهداشت و سلامت داشته‌اند و نیمی از جمعیت را تشکیل می‌دهند، تنها ۳ درصد کرسی‌های مجلس در اختیارشان است و بر اساس یافته‌های طرح آمارگیری از نیروی کارسال ۱۳۹۲ نرخ مشارکت اقتصادی جمعیت زنان ۱۰ساله و بیشتر تنها ۳/۱۱ درصد است و از مجموع دختران فعال ۲۴-۱۵ ساله در سال ۱۳۹۰، ۴۶ درصد بیکار در جست و جوی کار بوده‌اند. به نظر می‌رسد در ایجاد فرصت‌های شغلی و همچنین توسعه‌ی آموزش عالی به مقوله‌ی متناسب‌سازی رشته‌های تحصیلی با نیازهای بازار کار باید توجه بیشتری صورت گیرد. اگر قائل به اراده و عزمی ملی در تحقق اهداف و سیاست‌های عرصه فرهنگ واقتصاد هستیم با مدیریت جهادی باید الزامات و زیرساخت‌های مورد نیاز را برای بهره‌مندی از تمام توان و ظرفیت کشور فراهم کنیم. خرد جمعی وعقلانیت حرکت با یک پا و پرواز با یک بال را در این مسیر تجویز نمی‌کند. اگر در اقتصاد به زعم برخی نقش زنان پنهان است وارزش افزوده دارد، در فرهنگ این نقش‌آفرینی محل مناقشه نیست. شرایط جهانی و داخلی بر آغاز دوران مدیریت شایسته سالاری صحه می‌گذارد. بیش از این کشور را با کفران نعمت و فرصت سوزی از این «استعدادها وخزانه‌های الهی» محروم نکنیم.




■ دسته‌بندی:  «رویدادها»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.


از همین نویسنده:

■ شهرزاد اکبر: آسیب های اجتماعی و روند تحول آن در ایران



پیام‌ها