جمعه ۲۲ فروردین ۹۳

گردهمایی مجدد مردم برای نجات کوه‌شاه

حامد کریم‌قاسمی

بیست و سوم اسفندماه دومین همایش "نجات کوه‌شاه" در میان سرما و کولاک در روستای تلخه‌چار شهرستان بافت برگزار شد و شرکت کنندگان بار دیگر خواستار توقف عملیات معدنی در پنجمین کوه مرتفع ایران شدند. این برنامه از سوی اهالی روستاهای دامنه‌ی کوه جهت کاشت نمادین درخت در مسیر معدن ترتیب داده شد. اگرچه دست‌اندرکاران برنامه ارتباط چندانی با اصحاب رسانه نداشتند اما موضوع برای ساکنان منطقه چنان حائز اهمیت بود که نزدیک به هزار نفر در آن هوای برفی گردهم آمدند.

 بارش سنگین برف مانع عزیمت حامیان کوه‌شاه به سمت جاده‌ی معدن نشد و بخشی از جمعیت، نهال به دست، حدود بیست کیلومتر را در میان کولاک پیمودند و با کاشت درخت در نزدیکی جاده‌ی معدندر ارتفاع ۳۴۰۰ متری ;برای توقف دائم فعالیت آن ابراز امیدواری کردند.
کوه‌شاه، با بلندای ۴۳۷۴ متر، دومین قله‌ی مرتفع استان کرمان و پنجمین قله‌ی بلند کشور است. این کوه سرچشمه‌ی هلیل رود، بزرگ‌ترین رود جنوب شرق کشور و مأمن بیش از ششصد گونه‌ی گیاهی کمیاب و یکی از قطب‌های مهم کشاورزی و دام‌پروری استان است. کوه‌شاه علاوه بر این‌که مرتعی وسیع برای وحوش و علف‌خواران منطقه است، زیستگاه پلنگ ایرانی نیز به شمار می‌رود.

 تابستان سال جاری و درپی انتشار عکس‌هایی در خبرگزاری‌ها از ۲۰ کیلومتر جاده‌کشی تا ارتفاع ۳۶۰۰ متری کوه، "کمیته مردمی نجات کوه‌شاه" تشکیل شد تا با پیگیری موضوع، جلوی تخریب بیشتر این سرمایه‌ ملی را بگیرد. در اولین جلساتی که با حضور مسئولان استان و اعضای کمیته برگزار شد، مسؤلان از جمله استاندار سابق توجیه اقتصادی و اشتغال‌زایی را بر مسئله محیط زیست حائز اولویت دانستند۱. محمدعلی اسدی، مدیرکل منابع طبیعی استان، نیز اظهار داشت که به دلیل اشتغال‌زایی و افزایش تولید، امکان جلوگیری از ادامه فعالیت معدن وجود ندارد و مدعی شد که مجریان معدن می‌توانند برای جبران خسارت‌های وارده بر روستاییان در پایین‌دست طرح‌های عام‌المنفعه انجام دهند۲. با توجه به این‌که پاسخ مسئولان، شهروندان حساس به مسائل زیست محیطی را قانع نکرد، کمیته مردمی در اولین اقدام در اعتراض به تخریب این کوه در هفدهم شهریورماه نمایشگاهی خیابانی با نام "مهربانی با طبیعت" برگزار کرد. جمعی از حامیان محیط زیست و کوهنوردان کرمانی با به دست گرفتن پوسترها و کاریکاتورهایی سعی کردند افکار عمومی را به سمت ماجرا جلب کنند۳.


در بیست و دوم شهریورماه حدود دو هزار نفر از حامیان طبیعت از سراسر کشور در روستای تلخه‌چار گردهم آمدند و با تشکیل زنجیره‌ای انسانی به طول سه کیلومتر به تخریب کوه برای استخراج سنگ آهن اعتراض کردند
. پس از آن در بیست و دوم شهریورماه حدود دو هزار نفر از حامیان طبیعت از سراسر کشور در روستای تلخه‌چار گردهم آمدند و با تشکیل زنجیره‌ای انسانی به طول سه کیلومتر به تخریب کوه برای استخراج سنگ آهن اعتراض کردند. در این همایش که با تأکید بر اصل ۵۰ قانون اساسی مبنی بر ممنوعیت "فعالیت‌های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند" برگزار شد، محمد درویش، حمید هرندی، رسول زندی، از فعالان محیط زیست و محمدرضا عالی‌پیام، شاعر سخنرانانی کردند و پیام معصومه ابتکار که در دومین روز کاری خود در سمت ریاست سازمان حفاظت محیط زیست به ارومیه سفر کرده بود قرائت شد۴.
پس از این اقدام، کمیته‌ای متشکل از کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست، منابع طبیعی و آبخیزداری، آب منطقه‌ای و دانشگاه علوم پزشکی کرمان به منطقه عزیمت کرد و در گزارشی صراحتاً با هرگونه فعالیت معدنی در این منطقه مخالفت کرد. دلیل اصلی این مخالفت در گزارش مذکور، آلودگی آب شرب روستاهای دامنه کوه‌شاه، شهرستان‌های رابر، بافت، جیرفت و کرمان به فلزات سنگین، تخریب مسیر آب کشاورزی، از بین رفتن چشمه‌ها و قنوات و تشدید فرسایش خاک ذکر شده است. البته سابقه‌ی مخالفت اداره کل حفاظت محیط زیست به سال ۸۸ برمی‌گردد که طی نامه‌ای به سازمان صنایع و معادن به علت تداخل محدوده‌های ثبتی با سرچشمه آب شرب و کشاورزی روستاهای دامنه کوه‌شاه با اکتشاف معدن در این منطقه مخالفت کرده است.

در پی شدت گرفتن انتقادات دستوری از سوی استانداری کرمان مبنی بر توقف موقت معدن صادر شد اما اخبار منطقه همچنان از انجام کم سر و صدای عملیات معدنی حکایت می‌کند و به جان دوست‌داران طبیعت هراس می‌اندازد. به موازات این انتقادات دست‌اندرکاران معدن نیز برای ادامه کار تلاش می‌کنند.

در پی شدت گرفتن انتقادات دستوری از سوی استانداری کرمان مبنی بر توقف موقت معدن صادر شد اما اخبار منطقه همچنان از انجام کم سر و صدای عملیات معدنی حکایت می‌کند هرچند استخراج معدن به شرط طی طرق قانونی، حقّ معدن­کاران است اما نمونه‌هایی مانند یادداشت مدیر عامل شرکت "توسعه تجارت انرژی آریا"، که پروانه اکتشاف معدن را دارد، در روزنامه "حکمت" بافت نشان از فرافکنی و گفتاری دارد که می‌تواند از بی‌توجهی به قانون­ حکایت کند. مجتبی پورهاشمی در این یادداشت با یاد کردن از حماسه عاشورا اقدام دوست‌داران طبیعت را با اعمال مخالفان امام حسین(ع) مقایسه و در جهت از بین بردن منافع کشور قلمداد کرده و نظر کمیته‌ی کارشناسی و تصاویر پخش شده از ماشین‌آلات معدن در خبرگزاری‌ها را جعلی عنوان کرده است. به‌علاوه برای اثبات عدم تخریب کوه، محدوده معدن را "کوچک" عنوان کرده است، در صورتی که قاسم شفیعی، سرمایه‌گذار معدن، در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا; بر حدود بیست کیلومتر جاده‌کشی صحه گذارده است. با این حال قاسم شفیعی در مصاحبه با رادیو ایران مدعی شده است که هیچ گیاهی در آن حوالی وجود نداشته، هیچ تخریبی صورت نگرفته و همه فعالیت‌های دو سال گذشته با مجوز بوده است. وی حساسیت برخی را از روی باج‌خواهی دانسته است. در حالی که طبق مشاهدات و نظر کمیته کارشناسی عملیات اکتشاف معدن در این محدوه سبب خشک شدن قنوات و چشمه‌‌‌ها، از بین رفتن پوشش گیاهی، کوچ جانوران و به خطر افتادن حدود ۱۵۰ هزار گردوی شناسنامه‌دار با درآمد سالانه بیش از ۵۰ میلیارد تومان شده است.
علیرغم تمامی این دشواری‌هادر مسیر حفاظت از زیست بوم و جلوگیری از آلودگی­هایی که سلامت مردم و پایداری منطقه را تهدید می­کنند، همچنان می­توان به پیگیری مداوم و مسئولانه شهروندان و همکاری مدیریت جدید سازمان حفاظت از محیط زیست امیدوار بود. 




1. http://isdle.ir/news/index.php?news=9089
2. http://www.jamejamonline.ir/NewsPreview/1168296003133528071
3. http://photo.yekshahr.net/protecting-koohshah/
4. http://isdle.ir/news/index.php?news=9157


■ دسته‌بندی:  «رویدادها»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.


از همین نویسنده:

■ حامد کریم‌قاسمی: ذخیره‌گاهِ تنها سروهای بومی ایران در آتش بی‌توجهی

■ حامد کریم‌قاسمی: کوه‌شاه



پیام‌ها