دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۲

مراکز خرید در برزیل به محل منازعه تبدیل شده‌اند

وینسنت بوینس

اقتصاد برزیل در طول یک دهه گذشته قدرتمند شده، میلیون‌ها نفر از فقر نجات یافته‌اند و مراکز خرید پر زرق و برق به عنوان نمادی از جامعه موفق قد علم کرده‌اند ۱. خانواده‌ها و زوج‌های متمول، در راهروهای پر زرق و برق این معابد مصرف‌گرایی قدم می‌زنند و در مغازه‌هایی که در آن‌ها جعبه‌های شیرینی به قیمت ۳۰۰ دلار و کفش‌هایی به قیمت صدها دلار به فروش می‌رسد، گشت و گذار می‌کنند. در کشوری که بیش از نیمی از مردم آن رنگین پوست هستند، در حال حاضر تنها رنگین‌پوستانی که در این مراکز به چشم می‌خورند، نگهبانان، کارگران یا زنانی هستند که سینی‌های غذای فست فودها را جا‌به‌جا می‌کنند.

اما این مراکز خرید در حال حاضر، جایی است برای اعتراضات سیاسی. همچنین برای برخی، شاهدی است بر اینکه مسائل نژادی و تقسیمات طبقاتی در کشور تا چه پایه اساسی و با اهمیت است. گروه‌هایی متشکل از رنگین پوستان و جوانان طبقه کارگر در سائوپائولو در ماه‌های اخیر قرارهایی برای گردهمایی و دیدار در مراکز خرید گذاشته‌اند و آن را از طریق اطلاع‌رسانی در فضاهای مجازی برنامه‌ریزی کرده‌اند. در نتیجه، ناگهان سر و کله هزاران نوجوان و جوان، آوازخوانان و جست‌وخیزکنان در این مراکز پیدا شد. متصدیان مراکز این گردهمایی‌ها۲ را در مراکز خرید ممنوع اعلام کردند.

ابتکار جوانان، واکنش مسئولان
برخی ادعا می‌کنند که این برخورد با شرکت‌کنندگان، سخت‌گیری‌های نژادی و سوء رفتار پلیس بود که به تکثیر و گسترش گردهمایی‌هایی که حالا سیاسی شده‌اند در سراسر کشور انجامید. به علاوه مراکز خریدی که اعتراضات هدف گرفته‌اند به نوعی دژ نخبگان سفید پوست برزیل به حساب می‌آیند.
جفرسون لوئیس، کارمند دفتری و نوازنده، که یکی از تجمعات اولیه در سائوپائولو را برنامه ریزی کرده بود، گفت: "ما فقط می‌خواستیم دور هم جمع شویم، آدم‌های جدید را ملاقات کنیم، بستنی و تنقلات بخوریم و کارهایی که همه بچه‌ها دوست دارند انجام دهند را انجام بدهیم". او گفت "ولی از آنجایی که دیدن تعداد زیادی از جوانان طبقات فرودست در آن فضاها معمول نیست، حضور ما در آن مراکز خرید خوشآیند نبود".
لوئیس ۲۰ ساله، از همه کسانی که در این تجمع شرکت کرده‌اند، سن و سال بیشتری دارد. در اکثر موارد، بدترین کارهایی که بچه‌ها به آن متهم شده‌اند، سد کردن پله برقی، پر سر و صدا بودن و ایجاد اختلال در محیط است. با این حال، واکنش‌ها از طرف افراد دیگری که به مراکز خرید می‌رفتند و مسئولان حفظ امنیتِ این مراکز پرخاشگرانه بود و برخورد صاحبان مراکز خرید و مأموران دولتی نیز خشونت آمیز. جوانان طبقه‌ی کارگر که در مراکز خرید جمع شده بودند، با حکم بازداشت و سخت گیری‌های حکومتی روبرو شدند، وآتش اعتراضاتی که محوریت‌اش تقسیم طبقاتی و نژادی بود، شعله‌ور شد.
فرناندو ریچیارلی ۳۵ ساله که مدیر مالی در سائوپائولو است، گفت: "این بچه‌ها می‌خواستند جلب توجه کنند، داد می‌زدند و هیاهو درست کرده بودند". وی گفت: "اصلا دوست ندارند در جایی که هر روز در آن نهار می‌خورد، هیچ نوع گردهمایی صورت بگیرد، این کارها مردمی که به دنبال آرامش برای خرید کردنند را می‌ترساند." تصاویری که دوربین یک روزنامه محلی در ژانویه ضبط کرده است، جوانانی را نشان می‌دهد که در حال گریختن از گاز اشک آور بودند یا توسط پلیس تهدید می‌شدند.
در حالی که برزیل بیشترین همّ خود را صرف آمادگی میزبانی جام جهانی در ماه ژوئن کرده است، این دومین موج اعتراضی در یک سال اخیر است که با واکنش شدید مقامات روبرو شده است. ماه ژوئن گذشته، برخورد خشونت‌آمیز با معترضان به افزایش کرایه‌ی بهای اتوبوس در سائوپائولو، میلیون‌ها نفر از مردم را در کل کشور به خیابان‌ها کشاند، تا توجه‌ها را به فساد و خدمات ضعیف دولتی جلب کنند. این تجمعات هدفمند، شهر، دولت و مقامات دولتی و رئیس جمهور را وادار کرد تا در واکنش یک طرح ضربتی را سامان بدهند.
در روز هجدهم ژانویه، یکی از همین اعتراضات، مرکز خرید لوکسِ "ایگوآتمی" در مرکز سائوپائولو را تعطیل کرد.

داگلاس بلکور، که از سازمان دهندگان اعتراضات و خواهان ایجاد فرصت‌های آموزشی برای سیاه پوستان و طبقه کارگر است، می‌گوید: "جوانان بیچاره هیچ فضای عمومی برای خوش گذرانی در محل زندگی‌شان ندارند، و وقتی بالاجبار می‌خواهند وقت خود را در مراکز خرید بگذرانند، با واکنش‌های نژادپرستانه و تعصب‌آلود روبرو می‌شوند"
داگلاس بلکور، که از سازمان دهندگان اعتراضات و خواهان ایجاد فرصت‌های آموزشی برای سیاه پوستان و طبقه کارگر است، می‌گوید: "جوانان بیچاره هیچ فضای عمومی برای خوش گذرانی در محل زندگی‌شان ندارند، و وقتی بالاجبار می‌خواهند وقت خود را در مراکز خرید بگذرانند، با واکنش‌های نژادپرستانه و تعصب‌آلود روبرو می‌شوند". او افزود: "ممنوعیت‌هایی که این مراکز خرید وضع می‌کنند به تبعیض و جداسازی نژادی دامن می‌زند."
فضای عمومی / فضای اختصاصی
بعد از این که گردهمایی‌های مناقشه برانگیز به سرفصل اخبار تبدیل شد، جوانان خاطر نشان کردند که پیش از اینکه آنها دست به تدارک یکچنین برنامه‌هایی را بزنند، از مدت‌ها قبل تعدادی دانشجویانِ دانشگاه‌های معروف کشور به همراه سفید پوستان متمول، چنین گردهمایی‌هایی را در مراکز خرید تدارک دیده بودند، بی آنکه خشم مقامات دولتی برانگیخته شود.
شرکت کنندگان در این گردهمایی‌ها، بهترین لباس‌های‌شان را می‌پوشیدند و به گفته ی خودشان، یکی از اصلی‌ترین اهداف‌شان ملاقات با افرادی از جنس مخالف بوده. پسرها عمدتاً کلاه کپ با مارک‌های شناخته شده و زنجیر طلا و کفش‌های ورزشی داشتند. دخترها هم دامن‌های کوتاه می‌پوشیند، و آوازهایی می‌خواندند- که البته گاهی هم منجر به کلافگی نگهابانان خسته می‌شد- که معمولاً در سبک "فانک" بود. این ژانر موسیقی در مناطق فقیر و زاغه‌نشین متولد شده، ولی اخیراً به سمت هیپ‌هاپ و فرهنگ مصرفی چرخیده است.
در جامعه‌ای که اقتصادش به شکلی انفجاری در مصرف گرایی غوطه‌ور شده است، مراکز خرید جذاب، به محل ملاقات نخبگان تبدیل شده‌اند و در محله‌های متوسطِ پایین نیز، مراکز خرید جدید‌التأسیس در حال ظهورند. سازماندهندگان این اعتراضات معتقدند جای تعجب ندارد که جوانان به جای محله‌های پرجمعیت و پست شهر، در این فضاها دور هم جمع شوند.
بلکیور می‌گوید: "جوانانِ بیچاره‌ی ما به خاطر زمینه‌ی خانوادگی‌شان از تصحیلات دانشگاهی محرومند. ولی به آن‌ها یاد داده‌اند که مصرف کنند و این مراکز خرید بزرگ‌ترین نماد فرهنگ مصرف گرای ما هستند." مریام برتون ۵۱ ساله، معلم موسیقی، در حالی که در صف سینما منتظر ایستاده، تا ۲۱ دلار بپردازد و فیلم " گرگ وال استریت " را تماشا کند می‌گوید: "ما به عنوان نخبه نمی‌دانیم چطور با بقیه جامعه ارتباط برقرار کنیم. مردمی که اینجا ایستاده‌اند، نسبت به بقیه از موقعیت ممتازی برخوردارند. ما در قبال دیگر اقشار جامعه مسئول هستیم و باید روی فرهنگ سرمایه‌گذاری کنیم، کودکان را تشویق کنیم به اینجا بیایند، آواز بخوانند و برقصند."
رشد اقتصادی برزیل در سال‌های اخیر تا حدی باعث کاهش شکاف بین فقیر و غنی شده است، اما برزیل هنوز هم یکی از نابرابرترین کشورهای جهان است. حزب چپ‌گرای کارگر که از سال ۲۰۰۳ قدرت را در دست داشته است، سهمیه‌بندی‌هایی را جهت افزایش تنوع نژادی، اقتصادی و اجتماعی در دانشگاه‌ها اجرا کرده که به نوبه خود به منازعات سیاسی دامن زده است. با این همه فقرا همچنان از فقدان امکانات بهداشتی و درمانی، و دسترسی به مسکن و آموزش رنج می‌برند.
بعد از سردرگمی اولیه و واکنش عموم، گردانندگان این مراکز خرید از مراجع قانونی و دولت خواستند تا مکان‌هایی را

بعد از سردرگمی اولیه و واکنش عموم، گردانندگان این مراکز خرید از مراجع قانونی و دولت خواستند تا مکان‌هایی را برای گردهمایی جوانان در مناطق فقیرنشین شهر که هیچ فضای فرهنگی و عمومی ندارد بر پا کنند.
برای گردهمایی جوانان در مناطق فقیرنشین شهر که هیچ فضای فرهنگی و عمومی ندارد بر پا کنند. نابیل ساهیون رئیس یکی از مراکز خرید روز چهارشنبه در کنفرانس خبری با مقامات دولتی سائوپائولو گفت: "ما از حضور همه استقبال می‌کنیم، اما ورود همزمان هزاران نفر امنیت این بنگاه‌ها را تهدید می‌کند".
جفرسون لوئیس که در حال برنامه‌ریزی برای بازگشت به مدرسه است امید دارد که سیاسی شدنِ ناگهانی گردهمایی‌ها در مراکز خرید، دولت را به سمت ارائه خدماتی که بیشتر مورد نیاز هستند، هدایت کند. او می‌گوید: "تا زمانی که شهر کارکرد درست خود را ندارد، بچه‌ها خودشان راه حل‌هایی برای گذران اوقات فراغت‌شان پیدا می‌کنند و این راه در حال حاضر این گردهمایی‌هاست."




1. منبع: لس آنجلس تایمز، 29 ژانویه 2014. ترجمه و میان‌تیترها از سایت یکشهر
2. flashmob؛ پدیده اجتماعی نوظهوری که به یک "قرار دسته جمعی هدفمندِ" به اصطلاح خودجوش اشاره دارد. فلش‌ماب به گروه شهروندانی گفته می‌شود که از طریق رسانه های مجازی یا تلفن همراه همدیگر را خبردار کرده و در زمان معینی در مکان های عمومی برای انجام کارهای شگفتی آور، از جمله اجراء کنسرت یا آواز گروهی فی‌البداهه، آب‌بازی، اجراهای هنری تجمع می کنند. شگفتی آور به این خاطر که نه مکان اجراء مناسب برنامه است (مثلا کنسرت یا جنگ بالش ها در محل خرید یا بازار تره بار) و نه اغلب اعضای آن گروه، بجز هسته اولیه، اهل آن هنر هستند. در بسیاری موارد، طی اجراء برنامه ده ها یا صدها شهروند رهگذر به گروه اولیه ملحق می شوند. درصد بزرگی از این شهروندان یکدیگر را نمی شناسند و عموماً تمایلی نیز برای آشنا شدن با یکدیگر ندارند، مگر بر حسب اتفاق. "فلش ماب" در ابتدا حرکتی بود کاملاً غیر سیاسی و برای خوش گذرانی ولی امروزه برخی "گردهمایی ها" جنبه سیاسی و یا اقتصادی یا تبلیغاتی نیز به خود گرفته‌اند.


■ دسته‌بندی:  «شهرهای جهان»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها