چهارشنبه ۲ بهمن ۹۲

خانم ابتکار پردیسان را به شهرداری ندهید

دکتر حسین آخانی

توسعه پارک‌ها و فضاهای سبز شهری در حدود وظایف شهرداری‌هاست. اما باید پرسید شهرداری‌ها، تا چه میزان به پایداری زیست بوم در فرایندهای توسعه شهری و حتی توسعه پارک‌ها و فضاهای سبز توجه دارند؟حسین آخانی ، استاد دانشگاه تهران در نامه‌ای به معصومه ابتکار، نگرانی خود را در مورد واگذاری پارک پردیسان به شهرداری و تهدید گونه‌های خاص منطقه و در نهایت پایداری زیست بوم تهران ابراز کرده است.

متن نامه‌ی ایشان به شرح زیر است:
در خبرها خواندم که ظاهرا بین سازمان محیط زیست و شهرداری توافقی به منظور واگذاری پردیسان به شهرداری شده است. من از این توافق بسیار نگران و ناراحتم. هنوز بخش‌هایی از پارک پردیسان بیش از ۵۰ سال است که به دلیل آنکه بنابود در آنجا پارک طبیعت احداث شود بکر باقی مانده است.
حدود ۳۰۰ گونه‌ی گیاهی در این پارک به صورت خود رو رشد می‌کنند یا می‌کردند. شهرداری از مدت‌ها قبل اطراف پردیسان را تصاحب کرده و فقط بخش کوچکی در مرکز آن باقیمانده است و اگر این بخش کوچک هم به شهرداری داده شود فاتحه باقیمانده تنوع زیستی تهران برای همیشه خوانده می‌شود. در شهرداری هیچگونه نگاهی به تنوع زیستی بومی وجود ندارد و آنچه اصل است حقوق پیمانکارانی است که یاد گرفته‌اند با بتن و چند گیاه زینتی و چمن، ظاهری فریبنده درست کنند. برای نمونه دره فرحزاد یکی از زیباترین دره‌های تهران بود. در آنجا جنگل خودروی بید و گز وجود داشت. حدود ۱۰۰ گونه گیاهی خود رو در آنجا رویش داشت. نی‌زاری داشت که با هیچ قیمتی نمی‌توان آنرا احداث کرد. این نیزار توسط آب‌هایی که به صورت چشمه بیرون می‌آمدند تغذیه می‌شد. حتی یکی از زیباترین ارکیده‌های خاورمیانه به صورت خود رو در این دره رویش داشت. ولی شهرداری آمد و این دره را کن فیکون کرد تا چهار تا گیاه خارجی بکارد. یعنی بیش از صد گونه گیاهی خود روی پارک را نابود کرد تا با زور میلیاردها تومان پول، بتن و آبیاری آنجا را به یک عروسک مصنوعی تبدیل کند.

در شهرداری هیچگونه نگاهی به تنوع زیستی بومی وجود ندارد و آنچه اصل است حقوق پیمانکارانی است که یاد گرفته‌اند با بتن و چند گیاه زینتی و چمن، ظاهری فریبنده درست کنند
از دید یک زیست شناس اصلا فرقی با گلوله بارون پلنگ تنکابن توسط شکارچیان و ریشه کن کردن ارکیده Epipactis veratrifolia توسط لودرهای شهرداری نمی‌کند. یا Haplophyllum rubro-tinctum گیاه بومی تهران است که در همان چند قدمی ساختمان سازمان رویش دارد و اگر از بین برود خسارت آن برای تنوع زیستی بسیار بیشتر از یوزپلنگ است! این را من اغراق نمی‌کنم. چرا که یوز پلنگ با مختصر تفاوت ژنتیکی در جای دیگر دنیا وجود دارد ولی این گیاه در دنیا فقط و فقط در محدود تهران است. من بارها به این روند اعتراض کرده‌ام. ولی به نظر می‌رسد لابی شهرداری - که این روزها بد جوری در سازمان محیط زیست نفوذ کرده است – نمی‌گذارد سازمان رسالت و وظیفه ذاتی خود که همان حفظ تنوع زیستی کشور است را بدرستی انجام دهد. متاسفانه بخشی از کارشناسان شما شاید به دلیل عدم آگاهی به وظایف خود و شاید هم به خاطر بی‌علاقگی نمی‌توانند جلوی خرابکاری‌هایی که در چند قدمی‌شان است را بگیرند.
خانم دکتر ابتکار، من از شما خواهش می‌کنم که همین روزها پارک پردیسان را به نام منطقه حفاظت شده پردیسان اعلام کنید. تا دیگر هیچ کس نتواند باقیمانده پارک را به بهانه‌های مختلف تخریب کند
خانم دکتر ابتکار، من از شما خواهش می‌کنم که همین روزها پارک پردیسان را به نام منطقه حفاظت شده پردیسان اعلام کنید. تا دیگر هیچ کس نتواند باقیمانده پارک را به بهانه‌های مختلف تخریب کند. از بین بردن همان گیاهان خودروی اطراف ساختمان سازمان و جایگزینی آن با چمن و سازه تخریب است و با وظیفه ذاتی سازمان محیط زیست در مغایرت است. طبیعت پردیسان می‌تواند یک آزمایشگاه طبیعی برای بررسی تغییرات آب و هوایی و تاثیرات آلودگی روی تنوع زیستی باشد. لطف کنید و از همکاران‌تان بخواهید که حشرات پارک را به دقت مطالعه کنند. من شک ندارم که بیش از سه برابر گونه‌های گیاهی در آنجا گونه‌های حشره و قارچ یافت خواهد شد. آیا می‌دانید که با تغییر کاربری همه آن‌ها نابود می‌شوند؟ خانم ابتکار، حالا که رابطه شما با شهرداری خوب است به شما پیشنهادی دارم تا از پتانسیل شهرداری استفاده مطلوب ببرید. بیایید از شهرداری هزینه یک پروژه تحقیقاتی-کاربردی را بگیرید تا ببینیم چگونه می‌توان با آب کمتر و استفاده از گونه‌های بومی فضای سبز پایدار در تهران ایجاد کرد، تا هم تنوع زیستی تقویت شود و هم در شرایط بحرانی فعلی که کشور با مشکل کمبود آب مواجه است صرفه جویی کرد. محل اجرای آن را هم در پردیسان گذاشت. در نقاطی از پارک می‌توان کوادرات‌های دائم (permanent quadrat) در نظر گرفت و مرتب تغییرات پوشش گیاهی، گلسنگی و فون پردیسان را و تأثیر آلودگی و افزایش گرما را روی آن‌ها مطالعه کرد و ده‌ها پروژه مفید که دقیقا در راستای اهداف سازمان است.
اگر شما توانستید از چند هکتار پردیسان که در چند قدمی مرکز فرماندهی شماست در مقابل مخربان و سود جویان مقاومت کنید، می‌توان انتظار داشت که بتوانید از مناطق حفاظت شده در مناطق دور افتاده مثلا در سیستان و بلوچستان، گلستان، سمنان و کردستان هم حفاظت کنید
در خصوص استفاده مردم از پارک هم در حال حاضر پردیسان به خوبی پذیرای همشهریان است. اتفاقاً تفاوت بارز پردیسان با دیگر پارک‌های شهر تهران در این تفاوت است. با توجه به آنکه محل مسکونی من بین دو پارک پردیسان و گفتگو واقع است مرتب به هر دوی این پارک‌ها سر می‌کشم. از چهره مردمی که به پردیسان می‌آیند به خوبی پیداست از بودن در پارک لذت می‌برند. ایجاد جاذبه‌های کاذب و کشاندن تعداد بیشتر مردم به پارک و راه‌اندازی فروشگاه و زباله‌سازی و حتی محدود کردن مردم – آن‌طور که در نگاه پارک‌داری شهرداری مرسوم است – به نفع پردیسان و مردم نیست. خانم دکتر ابتکار: زمانی من با شما درسال ۱۳۷۷ با پروژه پردیسان همکاری می‌کردم، در جلسه‌ای در حضور شما به یک نکته اشاره کردم. ممکن است جمله‌ای که در آنجا گفتم به خاطر نداشته باشید، ولی من به خوبی به یاد دارم و آن را تکرار می‌کنم. اگر شما توانستید از چند هکتار پردیسان که در چند قدمی مرکز فرماندهی شماست در مقابل مخربان و سود جویان مقاومت کنید، می‌توان انتظار داشت که بتوانید از مناطق حفاظت شده در مناطق دور افتاده مثلا در سیستان و بلوچستان، گلستان، سمنان و کردستان هم حفاظت کنید، ولی اگر اینجا کوتاه آمدید فاتحه همه مناطق خوانده است. الان ۱۵ سال از این حرف گذشته است، آیا درستی این حرف برای شما ثابت نشده است؟ پس پردیسان را حفظ کنید.

منبع: سایت خبری تحلیلی زیست بوم




■ دسته‌بندی:  «محیط شهری»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها