پنجشنبه ۱۰ بهمن ۹۲

آتن: وحدت اجتماعی در خلال بحران‌های شهری

زویی اسپیلیوپولو/ترجمه:شهرزاد اکبر

در پنج ساله گذشته ریاضت اقتصادی عواقب سنگینی بر زندگی روزانه‌ی مردم یونان داشته است. با وجود این، من به عنوان یک شهروند یونانی احساس می‌کنم مردم شبکه اجتماعی بسیار قوی‌ای در شهرها و محله‌ها دارند که در پیوند با فضاهای عمومی و همگانی است، و به گروه‌های اجتماعی کمک می‌کند تا این زمان سخت را راحت‌تر از سر بگذرانند ۱.

به طور کلی، زندگی اجتماعی در محله‌های یونان با زندگی و خدمات عمومی که دولت ارائه می‌کند در ارتباط است. بر خلاف روند رو به رشد خصوصی سازی فضاهای عمومی در لندن و دیگر شهرهای جهان، فضای عمومی در یونان، دولتی باقی مانده است.
نهادهای عمومی در یونان بخشی از حوزه‌ی عمومی هستند که به تجربیات مردم از فضا گره خورده‌اند و نقش مهمی در تقویت احساسات بومی در راستای وحدت اجتماعی دارند. به عنوان مثال، بیشتر مدرسه‌ها، دولتی و در تمام طول سال برای انجام فعالیت های بعد از مدرسه‌ی بچه‌ها باز هستند. دانشگاه‌ها، نماد گفت‌وگوی آزاد و تبادل نظرند، که عموماً رایگان و دولتی می‌باشند. از دیگر موارد استثنایی باید از بازارهای عمومی نام برد که توسط قدرت‌های محلی سازماندهی شده‌اند. این بازارها به جز محیطی برای فروش محصولات محلی، فضایی برای بحث و تبادل نظر مردم نیز فراهم می‌آورند.
تمرکز من در این مقاله بر محله‌ی اِگزارچیا است، محله‌ای با حضور، مشارکت و مدیریت چشمگیر کنشگران در قلب پایتخت و اینکه چطور این محله نماینده‌ی آتن معاصر است و نشان می‌دهد زندگی اجتماعی محلی چگونه می‌تواند به انعطاف پذیری اجتماع کمک کند.
محله‌ی اگزارچیا، مانند دیگر بخش‌های آتن، گروه‌های مختلفی از مردم را در بر می‌گیرد. در این محله همزیستی و مشارکتی غیرمعمول میان این گروه‌ها جریان دارد. خانواده‌های یونانی، مهاجران خارجی، دانشجویان و سالمندان، در این محله بیشتر به چشم می‌آیند. زندگی اجتماعی در محله‌ی اگزارچیا قوی است و دامنه‌ی فعالیت‌ها نیز از برنامه‌هایی برای گسترش فرهنگ همسایگی، تا اعتراضات عمومی تأثیرگذار در کل کشور، گسترده است .
بسیاری از ساکنان قدیمی‌تر که در این محله بزرگ شده‌اند، این شانس را داشته‌اند تا ببیند در پنجاه سال گذشته چه تغییراتی در محیط زیست شهری ایجاد شده است. تغیراتی که فضای شهری کنونی منطقه و زندگی دراگزارچیا، یا به طور کلی آتن را شکل داده است. با وجود همه‌ی این تغیرات خیلی از ساکنان قدیمی‌تر هنوز در خیابان‌ها راه می‌روند و به همان کافه‌ها، و بازارهای عمومی که به همان شکل قبلی باقی مانده‌اند، سر می‌زنند. خانواده‌های جدیدتر و مهاجران از امکاناتی که محله برای‌شان فراهم آورده، لذت می‌برند. بچه‌ها به مدرسه‌های محلی دولتی می‌روند، در کوچه‌ها و پارک‌ها بازی می‌کنند و این تصویری است که در قسمت مرکزی شهر آتن در حال محو شدن است.تعداد ساعاتی که هر کس برای محله صرف می‌کند، "اعتبار زمانی" اوست و افراد می‌توانند با اندوختنِ "اعتبار زمانی"، از دانش و مهارت دیگران متقابلاً بهره‌مند شود.

تعداد ساعاتی که هر کس برای محله صرف می‌کند، "اعتبار زمانی" اوست و افراد می‌توانند با اندوختنِ "اعتبار زمانی"، از دانش و مهارت دیگران متقابلاً بهره‌مند شود
وجود چهار دانشگاه باعث شده‌است که دانشجویان زیادی در این منطقه زندگی کنند. به عنوان یکی از صدها نفر دانشجوی رشته‌ی معماری، من نیز به این خیابان نقل مکان کردم و در کافه و رستوران‌های "چارتس"، "اینتریگا"، "فاسولی" و "سیرکس" و پارک ناوارینو، وقت‌گذرانی می‌کنم. اعتراضات و تظاهرات اجتماعی که از دانشگاه معماری این محل شروع شده‌اند سابقه‌ی بسیار طولانی دارد. اعتراضات سال ۲۰۰۸ در یونان، با وقوع حادثه‌ای مرگبار در این ناحیه آغاز شد. این اتفاقات فضایی برای آگاهی سیاسی و بحث در مورد مسائل اجتماعی معاصر بوجود آورده است.
باور مشترک بسیاری از کسانی که در اگزارچیا زندگی نمی‌کنند، این است که این محله ناامن است؛‌ مشخصاً بدلیل حضور گروه‌های حاشیه‌ای که در خیابان‌ها دیده می‌شوند و اغلب گمان می‌رود که درگیر مواد مخدر هستند. آنها سرگردانند و در حال گدایی برای پول و غذا. حضور این دست افراد در خیابان، با علم به اعتراضات رخ داده، به این تصویر ناامن از محله‌ی اگرازچیا دامن می‌زند.
athen-dakheli-1.jpgعلیرغم کشمکش‌های محلی و اوضاع اقتصادی جاری، جامعه‌ی زیستی اگزارچیا منفعل نبوده است. در میان اجتماعات محلی تا "بانک‌های زمان"، مثال‌های پرشماری وجود دارد از شیوه‌هایی که اجتماع برای ارتقای زندگی اجتماعی اگزارچیا برای خویش برگزیده است.
یکی از این نمونه‌ها گروه اجتماعی پرقدرتی است به نام "کمیته خلاقه ساکنین محله‌ی اگزارچیا". این کمیته معمولاً برنامه‌هایی برای کودکان و دیگر فعالیت‌های اجتماعی سازمان می‌دهد که همگی با هدفِ گرد هم آوردن مردم و در راستای افزایش پایداری و ارتقای کیفی منطقه هستند. این کمیته همچنین کلاس‌های آواز برگزار می‌کنند و یک گروه کُر هم تشکیل داده است که هفته‌ای یک بار دور هم جمع می‌شوند. علاوه بر این، نمایش فیلم هر شب در کافه‌ها و دیگر فضاهای عمومی انجام می‌شود. با توجه به وضع جاری در یونان،‌ این مناسبت‌های شبانه حالا با توزیع شام مجانی یا کمک‌های سازمان یافته به کسانی که متحمل بیشترین رنج و آسیب شده‌اند، امکان حمایت‌های ضروری اجتماعی را فراهم می‌کنند.
فعالیت اخیر این گروه، تأسیس یک "بانک زمان" است. "بانک زمان" نوع تازه‌ای از تسهیلات مبادله‌ای در یونان است که ساکنان اگزارچیا را قادر می‌سازد دانش و مهارت‌شان را در اِزای زمانی که صرف می‌کنند، در اختیار ساکنان محله بگذارند. تعداد ساعاتی که هر کس برای محله صرف می‌کند، "اعتبار زمانی" اوست و افراد می‌توانند با اندوختنِ "اعتبار زمانی"، از دانش و مهارت دیگران متقابلاً بهره‌مند شود. "بانک زمان"، نه تنها به ساکنین محله شانس بقا در بحران فعلی را می‌دهد، بلکه شیوه‌ای است برای مردم در خدمت ایجاد پیوند، وحدت،‌ انسجام و آگاهی اجتماعی.
این محله، جدا از اجتماع محلی، گروه‌های اجتماعی و سیاسی که به ادغام/انسجام تنوع مردمی اگزارچیا در جامعه یونانی علاقه‌مندند را نیز در خود جای می‌دهد. برای مثال "محل اقامت مهاجران " که نزدیک میدان اصلی است، از مهاجران جدید خارجی که تازه به این محله وارد شده‌اند نگهداری می‌کند. به آنها واحدهایی درسی برای یادگیری زبان یونانی و کامپیوتر ارائه می‌شود و می‌توانند از امکانات تفریحی که برای عموم آزاد است استفاده کنند. مرکز رایگان اجتماعیِ" نوسوترس " به طور آزمایشی در سال ۲۰۰۵ افتتاح شد. این مکان با هدفِ ایجاد محل گردهمایی آلترناتیو تأسیس شد که مردم در آن "فارغ از کلیشه‌های ایدئولویک و ضوابط موجود، و بنابراین در راستای ساختن مسیر خودشان در زندگی" به بحث می‌پردازند. به تازگی این مکان رویدادهایی را سازماندهی می‌کند که هدفش گرد هم آوردن مردم برای بحث بر سر مسائل اجتماعی روز است.
در نتیجه‌ی یکی از کمپین‌ها، دو محوطه‌ی متروکه توسط فعالان اجتماعی اِشغال و به "پارک‌های گفتگو" تبدیل شدند. بدلیل پشتیبانی ناچیز دولت محلی، مردم تصمیم گرفتند که خودشان این کار را انجام دهند. سرانجام استفاده‌ی موفقیت‌آمیز از این محیط به موافقت دولت برای مدیریت پارک‌ها انجامید. این‌روزها کودکان در حال لذت بردن از زمین‌های بازی هستند و بزرگترها نیز از فضای سبز استفاده می‌کنند.
athen-dakheli-2.jpgدر آخر، یکی از مهمترین فضاهایی که این اجتماع زیستی را دور هم جمع می‌کند، بازار " کالیدرومیو" است. هر شنبه صبح، خیابان که سه بلوک طول دارد، به خیابانی تبدیل می‌شود که سیل مردم از همه جای محله به آن سرریز می‌شود. این بازار به غیر از تأمین غذای مردم محله، نقشی نمادین نیز برای مردم محله دارد. جایی برای ملاقات‌های تصادفی است که مردم محله‌ی اگزارچیا در آن در مورد مسائل‌شان گفت و گو می‌کنند و دیدگاه‌ها و نظریات‌شان را با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند و فرصتی است برای مردم که از خیابان به شکل دیگری استفاده کرده و بهرمندی از فضای عمومی و فرصتی که برای کنش‌گری اجتماعی برایشان فراهم شده است را تحسین کنند .
این اندیشه را معمار معروف، یوآنیس دسپتوپولوس در کتابش با عنوان "ساخت ایدئولوژیک شهر، به این شکل صورت‌بندی کرده است: "بازار عمومی جایی است که ارتباطات بین افراد شکل می‌گیرد و نیاز مردم به تبادل اخبار را پوشش می‌دهد. بازار عمومی، آغاز زندگی ایدئولوژیک و اجتماعی است" ۲. یک صبح شنبه‌ی شلوغ در بازار کالیدرومیو، محله‌ی اگزارچیا، این فلسفه را به عرصه زندگی آورده است.




منبع:
http://www.socialinnovationexchange.org/ideas-and-inspiration/local-development-and-communities/features/athens-social-unity-through-urban

1 - زوئی معمار و طراح شهری و دانش آموخته‌ی دانشکده معماری بارتلت است. جامعه شناسی فضایی یکی از بزرگترین علاقه‌مندی‌های اوست که روی درک معمارانه و طراحی شهری او نیز بسیار تأثیرگذار بوده است.
2 - Ioannis Despotopoulos: The ideological structure of the city, 1997


■ دسته‌بندی:  «شهرهای جهان»

■ در این مطلب به «» ، «» ، «» و «» اشاره شده است.




پیام‌ها